Сириядагы жаңы абал жана кооптуу этаптагы адилетсиз камак өкүмдөрү
Сириядагы жаңы абал жана кооптуу этаптагы адилетсиз камак өкүмдөрү
Жума күнү Идлиб шаарындагы «Сабъа Бахрат» айланма жолунда өткөн жээк аймагындагы өткөн жылдын март айындагы окуяларда мамлекетти колдогон камактагы мужахиддердин жакындары тарабынан нааразылык акция уюштурулду. Нааразылыкка чыккандар өлкөдөгү «жарандык тынчтыкты бузуу» деген айыптар менен бир нече айлардан бери камакта отурган уулдарын бошотууну талап кылышты. Нааразылыкка катышкан айрымдар уулдары Сирия мамлекетине жардам берүү жана Асаддын кулаган режиминин калдыктарын жок кылууга аракет кылган революциянын жетишкендиктерин коргоо үчүн жээк аймагына бет алышканын билдиришти. Ошондой эле акцияга катышкан айрым активисттер: эмне үчүн ар-намыстуу мужахиддер камакка алынып, ошол эле учурда колдору канга булганбаган деген жүйө менен режимдин жүздөгөн шабихалары бошотулуп жатат? — деген суроону коюшту. Белгилей кетсек, 2025-жылдын март айында Сириянын жээк аймагында болгон төңкөрүш аракеттери маалында кулаган режимдин калдыктары жана кылмышкер сектанттык бандалар тарабынан коопсуздук, полиция жана армия кызматкерлеринин арасынан көп сандаган шахиддер болгон.
Идлиб облусундагы бул аракеттер жана элдик нааразылык, Идлиб түрмөлөрүндө үч жылдан бери камакта отурган Хизб ут-Тахрир жигиттерине карата Сирия соту чыгарган адилетсиз өкүмдөргө болгон ачуулануунун күчөп жаткан маалына туш келүүдө. Камак мөөнөттөрү үч жылдан он жылга чейин белгиленип, мыйзамсыз сот процесстеринде адилет сот өкүмдөрдү чыгарылган. Сот үңкүрдө өткөрүлүп, судьялар беткапчан болуп, өкүмдөр зулум жана адилетсиз болду. Белгилей кетсек, Хизб ут-Тахрир жигиттери жана башка көптөгөн камактагылар ошол учурдагы саясий келишимдерге каршы болгону, фронттордун жабылышын жана режимге каршы согуштун токтотулушун кабыл албаганы үчүн камакка алынган. Демек, алар пикир үчүн гана камалгандар. Ошого карабастан, узак мөөнөттөргө кесилген бул өкүмдөргө элди унчукпай калган жок. Бул болсо Идлиб түрмөлөрүндөгү пикир туткундарынын дароо бошотулушун талап кылган кеңири маалыматтык кампаниянын башталышына түрткү болду.
Мунун баары өкмөттүн күмөндүү унчукпоосунун шартында болуп жатат. Ошол эле учурда революция жылдарында Шам элинин канын төгүүгө аралашкан, кылмыштарга катышкан режим шабихаларынын, аскерлеринин, офицерлеринин жана кылмышкерлеринин ири топтору этап-этабы менен бошотулууда. Айрымдары, а түгүл баңгизат соодагерлери да уруулар аралык ортомчулук жана ири акча төлөмдөрүнүн эсебинен бошотулду. Бул уят көрүнүш өткөөл өкмөттүн адилеттиги кайсы деңгээлге жеткенин айкын көрсөтүп турат. Ошол эле учурда бул «адилеттик» тууралуу алардын министрлери жана жооптуу адамдары Шам элинин кулагын какшатып келишкен эле.
Адилеттүүлүк — бийликтин негизи. Бирок убактылуу өкмөттүн жетекчилиги бул ураанды окуганы менен, аны аңдабай турганы, же адамдардын иштерин кароо жана алардын ортосунда адилет өкүм чыгаруу боюнча Аллах жүктөгөн милдетти аткаргысы келбегени көрүнүп турат. А түгүл, алардын тарапкерлеринин бирөөсү Идлиб түрмөлөрүндөгү пикир туткундары мамлекет үчүн фулулдардан, КСДдан жана Хажринин шабихаларынан да кооптуураак деп айтканына чейин жетти! Бул болсо өлкө иштерин башкарууда үстөмдүк кылып жаткан ой жүгүртүүнү айкын көрсөтүп, Шам элине белгилери билине баштаган кооптуу этаптын пайдубалын түптөп жатат. Бул аларга фракциялык жетекчиликтин ой жүгүртүүсү сакталып, оппозицияга карата адилетсиз мамиле улантылган шартта, эртели кеч айтылып жаткандай, мамлекеттик пикир деңгээлине көтөрүлүү болбой турганын, демек революциянын жетишкендиктери коркунучта экенин билдирет.
Өлкө абдан сезимтал баскычтан өтүп жатат, кыйынчылыктарга туруштук берүү үчүн туура чечимдерди табууга шашылыш түрдө киришүү зарыл. Элдик таянычтын талаптарын көз жаздымда калтырып, тышкы басымдарга жооп кылып элди кыжырланта турган жол менен жүрүүнү улантуу өлкө жана эл үчүн жакшылык алып келбейт. Пикир туткундарынын маселеси түп-тамырынан чечилиши керек, анткени анын кесепеттери барган сайын күчөп жатат. Зулумдуктун аягы оор: революциянын душмандары болгон кулаган режимдин өкүлдөрү жана анын калдыктары бошотулуп жаткан учурда пикир туткундарын түрмөлөрдө калтыруу — өтө кооптуу, символдук жана таасири кооптуу көрүнүш болуп, жакшылыкка алып келбеген багыттарга түртөт.
Башынан тартып зулумдукка каршы чыккан Шам эли революциянын берекелүү туруктуу принциптерин толук максаттарына жеткенге чейин бекем кармануусу керек. Бул максаттардын башында адилеттик орнотуу жана зулумдукту четке кагуу турат. Ураандарга жана «тренддерге» алданбоо, ошондой эле убактылуу этаптын жетекчилигине болгон тышкы басымдардын зулумдуктун күчөшүнө, иштердин көзөмөлдөн чыгып, жаман жыйынтыкка алып баруусуна себеп болуусуна жол бербөө зарыл, анткени мунун аягы чоң жоготуу болот. Бул жерде биз миңдеген маселелердин ичинен бирөөнү гана сөз кылып жатабыз. Аларды адилет Ислам өкүмү жана анын орной турган мамлекети алкагында гана туура чечүүгө болот.
Жоопкерчилик абдан чоң, коркунучтар да олуттуу. Аллах Көрүүчү, Угуучу жана көкүрөктөгү нерселердин баарын Билүүчү Зат. Андыктан Аллахтан корккула, зулумдуктан сактангыла. Анткени зулумдук — караңгылык, анын жаман кесепети бул дүйнөдө да, акыретте да оор.
Роя гезити
Устаз Ахмад Муаз
