Палестина маселеси кайда баратат?

Палестина маселеси кайда баратат?

Башында эл аралык жана аймактык деңгээлде «Палестина маселеси» деп аталып келген түшүнүк – бул маселени так сүрөттөп бере албайт. Чынында, Палестина эли Ислам үммөтүнүн бир бөлүгү болуп саналат жана Палестина бардык мусулмандардын жери болуп эсептелет. Бирок Ислам мамлекетинин кыйратылышы жана анын майда мамлекетчелерге бөлүнүшү менен алардын ортосундагы чек аралар кафир колонизаторлор тарткан карталардагы сызыктарга айланып калды. Ал эми «Палестина маселеси» деп аталып калган нерсе чындыгында яхудийлердин Палестинаны басып алышы жана мусулмандардын бул мубарак жеринде өздөрүнүн бузук түзүмүн тикелөө маселеси болуп саналат.

Яхудийлер жалганчылык менен белгилүү, айлакерлик жана шантаж менен атагы чыккан, алганына ыраазы болбой дайыма көбүрөөк талап кылган коом болгондуктан, алардын түзүмү пайда болушу жана басып алуу маселеси көптөгөн көйгөйлөрдү жарата баштады. Яхудийлер өз түзүмүн Ислам өлкөлөрүнүн жүрөгүндө жайгашкан стратегиялык ордун пайдаланып келишти. Бул орунду Британия тандап, аны батыш кафирлеринин найза учу кылып койгон. Максаты Британия араб жана түрк улутчулдары менен бирге кутум уюштурган Халифалык мамлекетинин кайра пайда болушуна тоскоол болуу эле. Дал ошол мезгилде бул мыйзамсыз түзүмдү түзүү чечими кабыл алынган.

Ошондуктан, бул маселенин чыныгы маңызы – кафирликтин башы болгон Британия буйругу менен Палестинада яхудий түзүмүн түзүү жана бул иште аймактагы араб жана түрк агенттеринин арзан саткынчылык менен кызмат кылышы, ошондой эле башка батыш мамлекеттеринин ыраазылыгы болуп саналат. 1948-жылы Палестинанын бир бөлүгүндө яхудий түзүмү расмий түрдө түзүлүп, эл аралык расмий колдоого ээ болгондон кийин, ал өзүнүн Ислам өлкөлөрүнүн жүрөгүндө колонизатор кафирлердин найзасынын учу катары жашап калышы үчүн милдеттүү болгон стратегиялык түшүнүктөрдү иштеп чыккан. Алар үч нерсени камтыйт:

• Чек араларды кеңейтүү:

Британия 1948-жылы аны түзгөндөн бери яхудий түзүмү Палестинанын калган жерлерин басып алууга умтулуп келет. Ал өзүнүн азыркы чек араларын алсыз деп эсептеп, стратегиялык тереңдиги жетишсиз экенин айтып келет. Айрыкча, ал дүйнөдөгү бардык яхудийлер үчүн мекенге айланат деп күтөт. Бул максатка жетүү үчүн коңшу мамлекеттердин башкаруучулары менен тил табышып, 1967-жылы Газа тилкесин жана Палестинанын калган жерлерин басып алды. Ошондо Батыш жээк Иорданиянын колуна өткөн. Анын кеңейиши «оккупация» деген ат менен калганы менен, 1967-жылы басып алган жерлерин келечекте өзүнө толук кошуп алуу үчүн узак мөөнөттүү стратегия түзүп койгон.

• Түзүмдүн яхудий мүнөзү:

Жергиликтүү жана дүйнөлүк сионисттик кыймыл яхудий түзүмүн яхудийлер үчүн гана улуттук мекен катары кароого жана анын «яхудий мүнөзүн» сактоого аракет кылып келди. Яхудийлер бул стратегиялык максатын жашырган эмес. Алар 1948-жылдан тартып күч колдонуу аркылуу Палестина элин өз жерлеринен кууп чыгара башташкан. Ошол кезде Кафр Касим, Дейр Ясин сыяктуу жерлерде болгон кыргындар сыяктуу үрөй учурган окуяларды жасашкан. Акыркы Газа тилкесиндеги согуш учурунда мажбурлап көчүрүү маселеси кайрадан күчөдү. Батыш жээкте зомбулук, өлтүрүү, үйлөрдү бузуу жана элди өз жерлеринен жана үйлөрүнөн кууп чыгуу иштерин жүргүзүштү. Акырында Батыш жээктин айрым аймактарындагы жерлерди каттоо чечими кабыл алынып, алар түздөн-түз яхудий түзүмүнүн көзөмөлүнө өттү. Практикалык жактан бул аларды расмий түрдө өзүнө кошуп алуу дегенди билдирет.

• Стратегиялык үстөмдүк:

Яхудий түзүмү аймакта стратегиялык аскерий үстөмдүккө ээ болууну талап кылып келет. Бул анын өзүн коргоого жана анын бар болушуна коркунуч келтирген ар кандай аскерий аракеттерди токтотууга мүмкүнчүлүк берет деп эсептейт. Яхудий түзүмү абадан коргонуу системалары, авиация, ракеталар жана учкучсуз аппараттар сыяктуу классикалык аскерий мүмкүнчүлүктөр боюнча өтө чоң күчкө ээ. Мындан тышкары, анын бар болушуна коркунуч туудурган ар кандай согушту чечип коё ала турган өзөктүк курал системасы да бар. Стратегиялык үстөмдүк стратегиясы аймактагы эч бир мамлекеттин, Иран жөнүндө айтылып жаткан сыяктуу, өзөктүк куралга ээ болбошун талап кылат.

Бул – Палестинадагы маселенин чыныгы маңызы. Ал качкындар маселеси да эмес, Палестина же Палестина элинин гана маселеси да эмес. Тескерисинче, бул яхудийлер жана алардын түзүмү, анын кеңейиши, Палестина элин өз жерлеринен сыртка кууп чыгаруу жана айрыкча өзөктүк деңгээлдеги стратегиялык үстөмдүк маселеси болуп саналат.

Эл аралык система бул маселени дүйнөлүк жана аймактык деңгээлде «Палестина маселеси» деп аталган түшүнүккө айландырды. Анын негизги мазмуну эки нерседен турат:

1. Палестиналыктар үчүн мамлекет түзүү жана аны айрыкча Палестина эли менен араб мамлекеттери Палестина элинин мамлекети катары таануу. Башкача айтканда, өз жерлеринен куулуп чыккан палестиналыктарды жайгаштыруу үчүн «Палестина мамлекети» деп аталган жер түзүү.
2. 78 жылдан бери созулуп келе жаткан качкындар маселесин «Палестина» деп аталган түзүм аркылуу жыйынтыктоо.

Ушуну аймактагы негизги маселе кылып көрсөтүү менен яхудий түзүмү өзүнүн кызыл сызыктарынан ашып кетти. Чынында бул маселе – аны жоюу жана Палестинанын бардык жерин анын мыйзамдуу ээлерине, башкача айтканда Ислам үммөтүнө кайтаруу маселеси. Палестина эли болсо ошол үммөттүн ажырагыс бөлүгү болуп саналат.

Мындан улам дүйнөнүн ар кайсы бурчтарындагы мамлекеттер — биринчи даражадагы Британия, Франция, Россия жана Кытай сыяктуу державалар болобу, же экинчи даражадагы башка европалык мамлекеттер болобу, же үчүнчү даражадагы ичинде мусулмандар жашаган Африка, Жакынкы Чыгыш жана Азиядагы мамлекеттер болобу — бул мамлекеттер Палестина эли үчүн мамлекет түзүүгө тынымсыз жана күчтүү аракет кылып келишет. Бул алардын маселеси чындап Палестина элинин маселеси болгондуктан эмес. Тескерисинче, «Палестина мамлекети» деп аталган түзүмдү түзүү аркылуу яхудий түзүмүнүн ордун бекемдөө үчүн. Ошондо андан «оккупация» деген мүнөз толук жоголот жана ал башкалардын жерин басып алган түзүм катары каралбай калат.

Мындан тышкары, эгер Палестина эли үчүн, алардын айрымдары Палестина ичинде болобу, же Иордания, Сирия жана Ливандагы лагерлерде болобу, же дүйнөнүн ар кайсы жерлерине тараган көчмөндөрдө болобу – баары үчүн бир түзүм түзүлсө, анда яхудийлер үчүн дагы бир маселе пайда болот. Биз айткандай, алар жалганчылыгы менен белгилүү коом.

Бул маселе мындай пайда болот: яхудийлер өз түзүмү деп эсептеген аймакта мурда жашап келген Палестина элинин болушу — Палестина эли яхудийлердин жерин «басып алган» деп көрсөтүлөт. Ошондо яхудийлер Палестинаны басып алган болуп эсептелбестен, тескерисинче Палестина эли «Йехуда жана Самариянын» жана тарыхый Палестина жерин басып алган болуп калат. Бул яхудийлер үчүн таң калыштуу нерсе эмес. Анткени алар мындан кийин чексиз мөөнөткө чейин каржылык компенсация талап кылышы мүмкүн.

Ал эми Палестина эли үчүн түзүм кандайча түзүлөт, кайда түзүлөт жана кандай формада болот — бул азырынча толук чечиле элек маселе. Америка Батыш жээктин 30% жерин яхудий түзүмүнө кошууну акылга сыярлык деп эсептеп, калган жерде Палестина мамлекетин түзүүнү сунуштайт. Ал эми яхудий түзүмү болсо калкынын 60%дан ашыгын палестиналыктар түзгөн Иорданиянын чыгышы Палестина эли үчүн түзүм болушу мүмкүн деп эсептейт; же толук ошол жерде, же Иордания эли менен бөлүшүп.

Ал эми араб мамлекеттеринин, анын ичинде Иорданиянын, эмне деп эсептегени же эмнени кабыл алып же четке какканы эч кандай салмакка ээ эмес. Анткени булар өздөрүн окуяларга таасир этүүчү эмес, тескерисинче аларды кожоюндары артынан ээрчиген майда түзүмдөргө айлантып коюшкан. Алар өздөрүнүн Батыштагы кожоюндарына толук баш ийүүгө макул болушкан. Дал ошол кожоюндар яхудий түзүмүн түзүп, аны Ислам роясынын алдында аймакта күчтү кайра жандандырууга болгон ар кандай аракеттерди басуу үчүн колдонулуучу найзанын учу кылып сактап келишет.

Мына ушуну кафир колонизатор мамлекеттер пландаштырууда, муну яхудийлер каалайт жана муну мусулман саткын башкаруучулары колдоп келишет. Ал эми Ислам үммөтү каалаган нерсе болсо шексиз яхудий түзүмүн тамыры менен жулуп таштоо. Ал гана эмес, мусулман өлкөлөрүндөгү бардык жасалма режимдерди да жок кылып, алардын ордуна Ислам акыйдасына жана анын  түзүмүнө негизделген, Ислам роясын көтөргөн, Ааламдардын Раббисине гана берилген, жана Жалгыз Каххар Аллахтан башка эч кимди эсепке албаган бир гана чыныгы мамлекетти орнотуу.

Роя гезити

Доктор Мухаммад Жилани