Трамп НАТОни Эрон билан бўлаётган низога тортмоқчи
Трамп НАТОни Эрон билан бўлаётган низога тортмоқчи
Доналд Трамп НАТО бўйича иттифоқчиларини Ҳурмуз бўғози орқали кемалар қатновини қайта тиклашда ҳарбий ёрдам беришдан бош тортмасликка чақирди.
Трамп Financial Times нашрига берган интервьюсида агар альянс Ҳурмуз бўғози орқали кемаларнинг хавфсиз ўтишини таъминлай олмаса, НАТОни «жуда аянчли келажак» кутаётганини таъкидлади. Шунингдек, у Вашингтон шу вақтга қадар европалик ҳамкорларига нисбатан «ўта мурувватли» бўлиб келганини эслатиб ўтди.
Дунёда ишлаб чиқарилган нефть ҳажмининг қарийб 20 фоизи ўтадиган Ҳурмуз бўғози айни дамда Эроннинг ҳаракатлари туфайли ёпиқлигича қолмоқда. Эрон томонидан ўрнатилган миналар ва учувчисиз дронлар кемалар қатновини тўхтатиб қўйди, бу эса нефть нархининг кескин кўтарилишига сабаб бўлди.
Трамп, шунингдек, Хитойни ҳам ушбу муаммони ҳал қилишда иштирок этишга чақириб, Пекин импорт қиладиган нефтнинг тахминан 90 фоизи айнан шу бўғоз орқали ўтишини таъкидлади. У Хитойнинг ушбу масаладаги позицияси Си Цзиньпин билан кутилаётган учрашув муддатига таъсир қилиши мумкинлигига шама қилди.
АҚШнинг босимига қарамай, кўплаб давлатлар ҳозирча минтақага ҳарбий куч юбориш бўйича аниқ мажбурият олишдан тийилмоқда. НАТО эса Трампнинг огоҳлантиришига ҳали расмий жавоб қайтаргани йўқ.
Ўз навбатида, Эроннинг Қабул қилинган қарорларнинг сиёсий мақсадга мувофиқлигини аниқлаш бўйича кенгаш котиби Моҳсен Ризоий АҚШ билан низони тўхтатиш учун иккита асосий шартни илгари сурди. Унинг сўзларига кўра, Вашингтон Форс кўрфазидаги мамлакатлардан барча қўшинлари ва ҳарбий базаларини тўлиқ олиб чиқиб кетиши ҳамда Эронга етказилган моддий ва иқтисодий зарар учун товон пули (компенсация) тўлаши шарт.
Ризоий SNN TV телеканалига берган интервьюсида шундай деди: «Урушни тўхтатиш бизнинг қўлимизда. Биз бу масалани фақат икки ҳолатда кўриб чиқамиз: биринчидан, АҚШдан барча зарарларимиз учун тўлиқ товон оламиз; иккинчидан, АҚШ Форс кўрфазидан бутунлай чиқиб кетади. Унгача Ҳурмуз бўғози ёпиқ қолади ва бирорта ҳам Америка кемаси, жумладан, ҳарбий флоти Форс кўрфази сувларида ҳаракатлана олмайди».
Шунингдек, Ризоий ушбу стратегик денгиз йўлини назорат қилиш ҳуқуқи минтақа давлатларига, биринчи навбатда Эрон ва Умонга тегишли бўлиши кераклигини қўшимча қилди.
