Уганда Трампдан кўра ортиқроқ нарсага муҳтож
Уганда Трампдан кўра ортиқроқ нарсага муҳтож
Хабар:
Уганда мухолифатининг етакчиси, 43 ёшли Роберт Кягулани (Бобби Уайн), агар президент Мусевени 2026 йил 15 январда белгиланган сайловларни сохталаштирса, Венесуэлада содир бўлгани каби АҚШ аралашувини тез орада қўллаб-қувватлашини билдирди.
Изоҳ:
Дунёдаги барча демократик капиталистик ҳукуматлар каби, Африкада ва Угандада ҳам халқ узоқ вақтлардан буён ўзининг асосий ҳақ-ҳуқуқларидан маҳрум бўлиб келмоқда. 1986 йилдан бери ҳокимиятни ҳеч кимга бермай келаётган Мусевени ҳукумати бунинг яққол далилидир. Amnesty International ташкилотининг 2024 йилги ҳисоботига кўра, бундай қонунбузарликлар ўзбошимчалик билан қамоққа олиш, зиндонга ташлаш, сўз эркинлигини бўғиш, тинч йиғилишлар ва уюшмалар ташкил этишни чеклаш, қувғир қилиш ва ҳатто қатл қилиш каби жиноятларни ўз ичига олади.
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ва Amnesty International ташкилоти Уганда сайловларини кузатувчи органлари қаторида бўлишига қарамай, ҳукумат сайловлардан олдин ҳам, кейин ҳам Уганда халқининг кўпчилигини доимий равишда эксплуатация қилиб келмоқда. Масалан, 2021 йилги сайловлар пайтида кенг кўламли норозилик намойишлар натижасида полиция тарафидан ўнлаб одамлар ўлдирилди, бир ҳафтадан кўпроқ вақт давомида интернет ўчириб қўйилди.
Буларнинг барчаси БМТ, Human Rights Watch ва Amnesty International каби Ғарбнинг мустамлакачи ташкилотлари, ҳамда капиталистик Ғарб давлатларининг кўз ўнгида содир бўлди. Шундай бўлишига қарамай, Угандадаги ўзларини Уганда халқи учун курашаётган, деб ҳисоблайдиган мухолифат етакчилари сиёсий ва иқтисодий инқирозларга ечим топиш учун айнан шу мустамлакачи давлатлар ва ташкилотларга мурожаат қилаётгани ўта афсусланарли.
Уганда, Африкадаги бошқа давлатлар сингари, мўл-кўл ресурсларга эга. Унинг майдони 242 034 квадрат километрни ташкил этади, шундан 6,9 миллион гектари қишлоқ хўжалиги учун яроқли бўлиб, бу умумий мамлакат майдонининг 34,41%ига тенгдир. Аҳолиси тахминан 33,6 миллион кишини ташкил этади. Агар бу ердан оптимал даражада фойдаланилса, 200 миллиондан ортиқ одамни озиқ-овқат билан таъминлаш имконияти мавжуддир. Угандада 6,5 миллиард баррел нефт захиралари мавжуд бўлиб, Алберт кўли атрофида улкан миқдорда нефт конлари топилган. Бундан ташқари, давлат қулай иқлимга эга бўлиб, мис, кобалт, оҳактош, олтин ва бошқа минералларга бойдир.
Бироқ, бу ресурсларнинг Уганда халқи учун заррача фойдаси йўқ, уларнинг барчаси мустамлакачи Ғарб компанияларининг фойдасига ишлайди, халқнинг аксарият қисми эса ўта қашшоқликда кун кечиради. Хорижий сармоядорлар асосан юксак тоғли ҳудудлардаги унумдор ерларни эгаллаб олиб, у ерлардан қаҳва, чой, какао ва шакарқамиш каби қиммат баҳо экин турларини етиштириш учун фойдаланади. Нефт эса Британиянинг «Туллоу Ойл» нефт компаниясига ва Хитойнинг миллий денгиз нефт компаниясига топширилган.
Уганда халқининг зиммасига тушган мажбурият шуки, халқ ўзининг ҳақиқий душмани бўлмиш, капиталистик мафкурага қарши, шунингдек, унинг коррупциялашган демократик сиёсий тизимига қарши ҳамда давлат ресурсларини озчилик назорат қиладиган эксплуатацион иқтисодий низомга қарши кураш олиб бормоғи лозим.
Шунингдек, биз Уганда халқини Исломни адолатли ва ҳаққоний тарзда ўрганишга чақирамиз. Чунки ҳаётнинг барча муаммоларига ечимни фақат Исломдангина топиш мумкин. Бундай муаммолар ўзининг ҳақиқий ечимини фақат Халифалик давлатидагина топиши мумкин.
Саид Битуму
