Рамазон Ҳадиси шарифларда
Рамазон Ҳадиси шарифларда
– Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Росулуллоҳ ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ، والْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ، وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ، مُكَفِّرَاتٌ مَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اجْتَنَبَ الْكَبَائِرَ»
«Қачон гуноҳи кабираларга яқинлашилмас экан, беш вақт намоз ҳамда бир жума иккинчи жумагача, бир Рамазон иккинчи Рамазонгача гуноҳлардан каффорат қилади». (Муслим ривояти).
– Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Росулуллоҳ ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إيْمانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إيْمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ »
«Ким Рамазонда имон билан, савоб умидида рўза тутса, унинг олдинги гуноҳлари мағфират қилинади. Ким Лайлатул қадрда имон билан, савоб умидида қоим бўлса (бедор ўтказса), унинг олдинги гуноҳлари мағфират қилинади». (Муслим ривояти).
– Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Росулуллоҳ ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«إذَا كَانَ أَوَّلُ لَيْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ صُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ وَمَرَدَةُ الْجِنِّ وَغُلِّقَتِ أبْوَابُ النَّارِ فَلَمْ يُفْتَحْ مِنْهَا بَابٌ، وَفُتِحَتْ أبْوَابُ الْجَنَّةِ فَلَمْ يَغْلِقْ مِنْهَا بَابٌ، وَيُنَادِي مُنَادٍ: يَا بَاغِيَ الْخَيْرِ أقْبِلْ وَيَا بَاغِيَ الشَّرِّ أَقْصِرْ. وَلِلَّهِ عُتَقَاءٌ مِنَ النَّارِ، وَذَلِكَ كُلَّ لَيْلَةٍ»
«Қачон Рамазон ойининг аввалги кечаси бўлса, шайтонлар ва исёнкор жинлар занжирбанд қилинади, дўзах эшиклари ёпилиб, улардан бирортаси ҳам очилмайди, жаннат эшиклари очилиб, улардан бирортаси ҳам ёпилмайди. Бир нидо қилувчи: эй яхшилик умид қилган киши, ҳаракат қилиб қол! Эй ёмонликка интилувчи кимса, гуноҳ амаллардан тийилгин! дея нидо қилади. Аллоҳнинг дўзахдан озод қиладиган кўплаб бандалари бўлади. Ҳар кечада шундай бўлади». (Термизий ривояти).
– Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Росулуллоҳ ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«أتَاكَمْ رَمَضَانُ شَهْرٌ مُبَارَكٌ، فَرَضَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْكُمْ صِيَامَهُ، تُفْتَحُ فِيهِ أبْوَابُ السَّمَاءِ وَتُغْلَقُ فِيهِ أبْوَابَ الْجَحِيِم، وَتُغَلُّ فِيهِ مَرَدَةُ الشَّيَاطِينِ. لِلَّهِ فِيهِ لَيْلُةٌ خَيْرٌ مِنْ ألْفِ شَهْرٍ، مَنْ حُرِمَ خَيْرَهَا فَقَدْ حُرِمَ»
«Сизларга муборак ой Рамазон кириб келди. Аллоҳ Азза ва Жалла сизларга бу ой рўзасини тутишни фарз қилди. Унда само дарвозалари очилиб, жаҳаннам дарвозалари ёпилади, исёнкор шайтонлар занжирбанд қилинади. Унда Аллоҳнинг бир кечаси бўлиб, у минг ойдан ҳам яхшидир. Ким у кечанинг яхшилигидан маҳрум бўлса, батаҳқиқ, маҳрум бўлибди». (Нисоий ривояти).
– Росулуллоҳ ﷺ бундай дедилар:
«رَغِمَ أنْفُ رَجُلٍ ذُكِرْتُ عِنْدَهُ فَلَمْ يُصَلِّ عَلَيَّ، وَرَغِمَ أنْفُ رَجُلٍ دَخَلَ عَلَيْهِ رَمَضَانُ ثُمَّ انْسَلَخَ قَبْلَ أنْ يُغْفَرَ لَهُ، وَرَغِمَ أنْفُ رَجُلٍ أدْرَكَ عِنْدَهُ أبَوَاهُ الْكِبَرِ فَلَمْ يَدْخُلاَهُ الْجَنَّةَ»
«Мен зикр қилинганимда менга салавот айтмаган кимсанинг бурни ерга ишқалсин (хор бўлсин). Унга рамазон келиб кетса-ю мағфират қилинмай қолган кимсанинг бурни ерга ишқалсин. Катта ёшдаги ота-онаси бўлса-ю, уларни рози қилолмай, жаннатни қўлдан бой берган кимсанинг бурни ерга ишқалсин». (Термизий ривояти).
– Муоз ибн Жабал розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ билан бирга у зотнинг яқинида кетаётиб, Росулуллоҳ ﷺдан шундай деб сўрадим: менга жаннатга киритадиган, жаҳаннамдан узоқ қиладиган амални ўргатинг. У зот ﷺ эса бундай жавоб қилдилар:
«لَقَدْ سَأَلْتَنِي عَنْ عَظِيمٍ وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ يَسَّرَهُ اللهُ عَلَيْهِ: تَعْبُدُ اللهَ وَلاَ تُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ. ثُمَّ قَالَ: أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ: الصَّوْمُ جُنَّةٌ، وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ، وَصَلاَةُ الرَّجُلِ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ. قَالَ ثُمَّ تَلَا (تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ) حَتَّى بَلَغَ (يَعْمَلُونَ)»
«Сиз мендан жуда катта нарсани сўрадингиз, у Аллоҳ муяссар қилган зотларга берилади: Аллоҳга ибодат қиласиз, Унга ҳеч нарсани ширк келтирмайсиз, намозни барпо қиласиз, закотни адо этасиз, Рамазонда рўза тутасиз, Байтуллоҳни ҳаж қиласиз. Кейин бундай дедилар: Мен сизга яхшилик дарвозаларини кўрсатайми: Рўза тутиш қалқондир, садақа сув оловни ўчиргандек гуноҳни ўчиради, кишининг ярим кечаси намоз ўқиши. Ул зот шундай деб ушбу оятларни тиловат қилдилар:
تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
«Уларнинг ёнбошлари ўрин-жойларидан йироқ бўлур (яъни тунларини ибодат билан ўтказишиб, оз ухлайдилар), Роббиларига қўрқув ва умидворлик билан дуо-илтижо қиладилар ва Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан инфоқ-эҳсон қиладилар. Бас, уларнинг қилиб ўтган амалларига мукофот қилиб улар учун беркитиб қўйилган кўзлар қувончини (яъни охират неъматларини) бирон жон билмас» [Сажда 16-17]»
(Термизий ривояти).
– Росулуллоҳ ﷺ бундай дедилар:
«لاَ يَتَقَدَّمَنَّ أَحَدُكُمْ رَمَضَانَ بِصَوْمِ يَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَجُلٌ كَانَ يَصُومُ صَوْمَهُ فَلْيَصُمْ ذَلِكَ الْيَوْمَ»
«Ҳеч ким рамазон рўзасини бир ёки икки кун олдин бошламасин. Аммо бир киши рўза тутиб келаётган бўлса, мазкур кунларда ҳам рўза тутаверсин». (Имом Бухорий ривояти).
– Набий ﷺ инсонларнинг энг саҳийси эдилар, Рамазонда ул зотга Жаброил йўлиққан пайтда янада саҳий бўлардилар. Жаброил алайҳиссалом ул зотга Рамазоннинг ҳар кечасида йўлиқар, Қуръондан дарс берар эдилар. Албатта Росулуллоҳ ﷺ эсиб турган шамолдан ҳам саҳий эдилар. (Имом Бухорий ривояти).
– Оиша розияллоҳу анҳу ривоят қилади: «Росулуллоҳ ﷺ шундай рўза тутардиларки, ҳатто биз рўза тутмаган кунлари бўлмаяпти, дердик. У зот шундай рўза тутмай юрардиларки, ҳатто биз рўза тутмаяптилар, дердик. Мен Росулуллоҳ ﷺни Рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза билан ўтказганларини кўрмаганман, Шаъбон ойидагидек кўп рўза тутганларини ҳам кўрмаганман». (Имом Бухорий ривояти).
– Росулуллоҳ ﷺ бундай дедилар:
«قَالَ اللهُ كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلَّا الصِّيَامَ فَإِنَّهُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ. وَالصِّيَامُ جُنَّةٌ، وَإِذَا كَانَ يَوْمُ صَوْمِ أَحَدِكُمْ فَلاَ يَرْفُثْ وَلاَ يَصْخَبْ، فَإِنْ سَابَّهُ أَحَدٌ أَوْ قَاتَلَهُ فَلْيَقُلْ: إِنِّي امْرُؤٌ صَائِمٌ. وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ، لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ. لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ يَفْرَحُهُمَا: إِذَا أَفْطَرَ فَرِحَ، وَإِذَا لَقِيَ رَبَّهُ فَرِحَ بِصَوْمِهِ»
«Аллоҳ Таоло деди: «Одамзотнинг барча амали ўзи учун, фақат рўза бундан мустасно, чунки у Мен учундир ва унинг мукофотини ҳам Ўзим бераман». Рўза қалқондир. Қай бирингиз рўза тутган бўлса, фаҳш сўзларни сўзламасин ва бақир-чақир қилмасин. Агар биров у билан уришса ё ҳақорат қилса, «Мен рўзадорман», деб айтсин. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, рўзадорнинг оғзидан келувчи ҳид Аллоҳ наздида мушкдан кўра яхшироқдир. Рўзадорни хурсанд қиладиган икки қувончи бор, бири ифтор маҳали бўлса, иккинчиси Парвардигорига йўлиқиб, тутган рўзаси билан хурсанд бўлганида». (Имом Бухорий ривояти).
– Саҳл розияллоҳу анҳу Росулуллоҳ ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«إِنَّ فِي الْجَنَّةِ بَابًا يُقَالُ لَهُ: الرَّيَّانُ، يَدْخُلُ مِنْهُ الصَّائِمُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، لاَ يَدْخُلُ مِنْهُ أَحَدٌ غَيْرُهُمْ. يُقَالُ: أَيْنَ الصَّائِمُونَ؟ فَيَقُومُونَ، لاَ يَدْخُلُ مِنْهُ أَحَدٌ غَيْرُهُمْ، فَإِذَا دَخَلُوا أُغْلِقَ فَلَمْ يَدْخُلْ مِنْهُ أَحَدٌ»
«Жаннатда бир эшик бор бўлиб, уни «Райён» деб аталади. Қиёмат куни ундан фақат рўзадорлар киради, улардан бошқа ҳеч ким ундан кирмайди. «Рўзадорлар қани?» дейилади. Шунда улар туришади. Улардан бошқа ҳеч ким ундан кирмайди. Рўзадорлар киришгач, у беркитилади. Кейин ҳеч ким ундан кирмайди». (Имом Бухорий ривояти).
– Росулуллоҳ ﷺ бундай дедилар:
«مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ اَلزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ، فَلَيْسَ للهِ حَاجَةٌ فِي أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ»
«Ким (рўзада) гуноҳ бўладиган гапларни ва уларга амал қилишни ташламаса, Аллоҳ унинг еб-ичишни тарк қилишига муҳтож эмас». (Имом Бухорий ривояти).
– Росулуллоҳ ﷺ бундай дедилар:
«مَا مِنْ عَبْدٍ يَصُومُ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللهِ إِلاَّ بَاعَدَ اللهُ بِذَلِكَ الْيَوْمِ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ سَبْعِينَ خَرِيفًا»
«Қайси бир банда Аллоҳ Таоло йўлида бир кун рўза тутса, албатта шу бир кунлик рўзаси туфайли Аллоҳ унинг юзини етмиш йил дўзахдан йироқ қилади». (Имом Муслим ривояти).
– Анас ибн Молик розияллоҳу анҳу Набий ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً»
«Саҳарлик қилинглар, чунки унда барака бор».
– Амр ибн Ос розияллоҳу анҳу Набий ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«فَصْلُ مَا بَيْنَ صِيَامِنَا وَصِيَامِ أَهْلِ الْكِتَابِ أَكْلَةُ السَّحَرِ»
«Бизнинг рўзамиз билан аҳли китоблар рўзаси ўртасидаги фарқ саҳарлик қилишдадир». (Имом Муслим ишлаб чиққан).
– Оиша розияллоҳу анҳа Росулуллоҳ ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامٌ صَامَ عَنْهُ وَلِيُّهُ»
«Ким вафот этсаю тутолмаган рўзаси бўлса, ўрнига валийси тутиб беради». (Муттафақун алайҳи).
– Зайд ибн Жуҳаний розияллоҳу анҳудан ривоят қилинадики, Росулуллоҳ ﷺ бундай дедилар:
«مَنْ فَطَّرَ صَائِمًا كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَنْقُصُ مِنْ أَجْرِ الصَّائِمِ شَيْئًا»
«Ким бир рўзадорга ифторлик берса, унга ҳам ўша рўзадорнинг ажрича ажр берилади. Лекин бу рўзадорнинг ажридан бирор нарсани камайтирмайди». (Имом Аҳмад ва асҳобу сунанлар ривояти, лафзи имом Термизийники).
– Абдуллоҳ ибн Амрдан ривоят қилинадики, Росулуллоҳ ﷺ бундай дедилар:
«الصِّيَامُ وَالْقُرْآنُ يَشْفَعَانِ لِلْعَبْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، يَقُولُ الصِّيَامُ: أَيْ رَبِّ مَنَعْتُهُ الطَّعَامَ وَالشَّهَوَاتِ بِالنَّهَارِ فَشَفِّعْنِي فِيهِ. وَيَقُولُ الْقُرْآنُ: مَنَعْتُهُ النَّوْمَ بِاللَّيْلِ فَشَفَّعْنِي فِيهِ. قَالَ: فَيُشَفَّعَانِ»
«Рўза ва Қуръон қиёмат кунида бандани шафоат қилади. Рўза айтади: эй Роббим, мен уни кундузда емоқ ва ичмоқдан ман қилдим, шунинг учун Сен мени шафоат қилувчи қил. Қуръон айтади: эй Роббим, мен уни кечалари ухлашдан ман қилдим, шунинг учун мени шафоат қилувчи қил. Иккаласига ҳам шафоат қилишга рухсат берилади». (Имом Аҳмад ривояти).
– Оиша розияллоҳу анҳа Росулуллоҳ ﷺнинг бундай деганларини ривоят қилади:
«تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْوِتْرِ مِنْ الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ»
«Қадр кечасини Рамазоннинг охирги ўн кунлигидаги тоқ кунларидан изланглар». (Муттафақун алайҳи).
– Оиша розияллоҳу анҳудан ривоят қилинадики, мен – ё Росулуллоҳ, агар мен бир кечани қадр кечаси эканини билсам ўша кечада нима деб дуо қилай, деб сўрадим. Ул зот ﷺ айтдилар:
«قُولِي: اللَّهُمَّ إنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ، تُحِبُّ الْعَفْوَ، فَاعْفُ عَنِّي»
«Аллоҳим Сен афв этувчи каримсан, афв этишни севасан, мени афв эт, деб айтинг». (Имом Аҳмад ва асҳобу сунанлар ривояти, лафзи имом Термизийники).
