Комментарий

Энвидиа компаниясындагы чырдын себеби Кытайдын тыңчылыгы эмес, Америка саясатына компаниялардын каражаттары тийгизген таасири

Энвидиа компаниясындагы чырдын себеби Кытайдын тыңчылыгы эмес, Америка саясатына компаниялардын каражаттары тийгизген таасири

Женсен Хуанг 2026-жылдын 12-ноябрында зынакорлук мамилелери тууралуу маалыматтардан улам кызматынан кетти. Алардын арасында Сингапурда жайгашкан «Мегаспид» компаниясынын мурдагы аткаруучу директору Элис Хуанг менен болгон мамилеси да бар. Америка расмийлери аны Кытайдын пайдасына иштеген деп шектенишүүдө. «Нью-Йорк Таймс» гезити билдиргендей, «Мегаспид» жана анын Малайзиядагы туунду компаниясы «Спидматрикс» 2024-жылдын июнь айынан 2026-жылдын февраль айына чейин Энвидиа технологиясын камтыган, кеминде 4,8 миллиард АКШ долларына бааланган өнүккөн жасалма интеллект жабдууларын сатып алышкан.

Комментарий:

“Энвидиа“ компаниясынын өнүккөн жасалма интеллект чиптерин Кытайга экспорттоосунун айланасындагы талаш-тартыш барган сайын мурдагы аткаруучу директор Женсен Хуанг жана Кытайдын чалгындоо кызматы менен байланышы бар деп шектелген ишкер аял аралашкан тыңчылык чыры катары көрсөтүлүүдө. Бирок ар кандай компания үчүн Кытайдын жасалма интеллект боюнча эбегейсиз чоң рыногуна экспорт жүргүзүүгө ачык финансылык кызыкчылык бар. Ошондуктан Хуангды Кытайга жогорку технологиялуу чиптерди экспорттоо эрежелерин жеңилдетүү үчүн Америка администрациясына басым көрсөтүүгө көндүрүүдө Кытайдын тыңчысы деп шектелген адамдын болушуна эч кандай зарылдык жок эле.

Бул маселе Хуанг аркылуу чалгындоо кызматы менен шектүү байланышка жана Пекинге мыйзамсыз багытталган өнүккөн чиптерге байланыштуу тыңчылык чыры катары көрсөтүлдү. Тыңчылык жана тузак тууралуу мындай баян чыныгы чырдан, башкача айтканда, америкалык саясатчылардын геосаясий жагдайларды эсепке албастан, компаниялардын кызыкчылыктарына кызмат кыла турган саясаттарды иштеп чыгуу аркылуу өздөрүн кантип байытып жатканынан көңүлдү бурат.

Чыныгы чыр президент Трамп менен соода министри Ховард Лутниктин ортосундагы кызыкчылыктардын ачык кагылышуусунда жатат. Анткени расмий саясат тергөө жүрүп жаткан компаниянын кызыкчылыктарына шайкеш келип калды.

Америка администрациясы өзү да Кытайга чиптерди сатууга коюлган чектөөлөрдү, алардын улуттук коопсуздук боюнча жарыяланган кызыкчылыктарына каршы келерин билип туруп, жеңилдетти. Энвидиа компаниясынын Трамптын тушунда Ак үйдүн бий залынын долбооруна 25 миллион доллар салым кошкону, албетте, Женсен Хуангдын мамилесине караганда алда канча маанилүү. Чындыгында, каймана мааниде айтканда, Хуанг Америка администрациясы менен «Мегаспид» компаниясынын мурдагы аткаруучу директору менен болгон мамилесинен алда канча кеңири деңгээлдерде байланышта болгон.

Америка администрациясы «Мегаспид» компаниясынын Энвидиа чиптерин Кытайга аткезчилик жол менен ташып келгенин көптөн бери билип келгенине карабастан, дал ушул мамиле чыр катары каралды.

Трамп Энвидиа компаниясындагы акциялары аркылуу андан түздөн-түз пайда көргөн. Ал 2025-жылдан тартып 2026-жылдын башына чейин миллиондогон долларлык бир нече сатып алуу операцияларын жүргүзгөн. Алардын ичинде 2026-жылдын 3, 10 жана 17-августундагы сатып алуулар, 21-августтагы сатуу операциясы жана 26-августтагы азыраак көлөмдөгү сатып алуу операциясы бар. Бул маалыматтар анын 2026-жылдын 17-сентябрында кол коюлуп, АКШнын Өкмөттүк этика башкармалыгына тапшырылган финансылык декларациясында көрсөтүлгөн.

Бул операциялардын жүргүзүлгөн убактысы шек жаратат. Анткени 2026-жылдын август айында Трамп Энвидиа чиптеринин шектүү жүктөрүнө каршы мыйзамды аткарууну камсыз кылуу чараларын көрүүгө экинчи жолу макулдук берген. Ошондой эле бул соода министри Лутник эч кандай чара көрбөй койгон экинчи учур болгон.

Бир нече маалымат каражаттары шилтеме жасаган «Аксиос» басылмасынын билдирүүсүнө ылайык, Трамп Энвидиа компаниясынын өнүккөн жасалма интеллект чиптерин Кытайга аткезчилик жол менен ташууга шектелген компанияларга каршы жаңы экспорттук чектөөлөрдү киргизүүгө кеминде үч жолу уруксат берген. Алар 2026-жылдын май айында, август айында жана дагы бир жолу 5-ноябрда болгон. Бирок соода министри Лутник президент макулдук бергенден кийин да бул талаптарга кайра-кайра каршы чыгып же алардын аткарылышын кечеңдетип келген. Лутниктин ролу андан кийинки окуяларда өзгөчө байкалат. Ал өкмөткө кошулганга чейин «Кантор Фицджеральд» компаниясынын аткаруучу директору болгон. Бул компания Лутниктин талапкерлиги көрсөтүлгөнгө чейинки мезгилде Энвидиа компаниясынын болжол менен 1,2 миллиард долларлык акцияларына ээлик кылган. Ошондой эле анын Женсен менен тыгыз байланышы болгон. Лутник 2025-жылдын 6-октябрында «Кантор» компаниясындагы жана ага караштуу түзүмдөрдөгү үлүштөрүнөн баш тартуу боюнча талап кылынган процедураны аяктаган. Бирок ал бул үлүштөрдү өзүнүн эки улуу уулунун пайдасына өткөрүп берген! Натыйжада анын уулу Брэндон компаниянын аткаруучу директору болуп калган, ал эми экинчи уулу Кайл да жогорку башкаруучулук милдеттерди өзүнө алган.

Энвидиа чиптерин Кытайга экспорттоо маселеси Трамп кайрадан кызматка келгенге чейин эле саясий маселеге айланган. 2022-жылдын октябрь айында Байден администрациясы Энвидиа компаниясынын өнүккөн A100 жана H100 процессорлорун Кытайга экспорттоого чектөөлөрдү киргизген. Буга жооп катары Энвидиа ошол кездеги чектөөлөргө шайкеш келген A800 жана H800 процессорлорунун өзгөртүлгөн версияларын иштеп чыккан. Бирок Вашингтон 2023-жылдын ноябрь айында бул жылчыкты жапкан. Бул болсо Кытай үчүн атайын арналган башка продукцияларды, анын ичинде H200 процессорун иштеп чыгууга түрткү болгон.

2025-жылдын август айына келгенде Трамп администрациясы чектөөчү саясаттан артка чегине баштаган эле. Ал H200 процессорлорун экспорттоого лицензиялык келишимдердин негизинде уруксат берген. Маалыматтарга караганда, бул келишимдерде Америка өкмөтүнө 15% төлөм төлөө шарты камтылган.

Ал эми 2025-жылдын 8-декабрында Трамп мындан да ары өтүп, Энвидиа компаниясы кубаттуураак H200 процессорлорун 25% төлөмдүн ордуна Кытайдагы уруксат берилген кардарларга сата аларын жарыялаган.

2026-жылдын январь айында Соода министрлиги бул өзгөртүүнү расмийлештирип, H200 процессорлорун экспорттоо боюнча арыздарды башынан эле четке кагуу принцибинин ордуна ар бир учурду өзүнчө карап чыгуу тартибине өткөргөн.

Ошого карабастан, 2026-жылдын ноябрь айына келгенде Вашингтондун ичинде Энвидиа компаниясынын экспорту боюнча пикир келишпестик ачыкка чыкты. Каржы министри Скотт Бессент Каржы министрлиги, Коргоо министрлиги (Пентагон), Тышкы иштер министрлиги жана АКШнын Соода өкүлүнүн кеңсеси бир нече айдан бери «Мегаспид» компаниясын Американын юридикалык жактар тизмесине киргизүүнү колдоп келгенин ачыктады. Бул тизме компаниялардын Америка технологияларына жетүүсүн чектейт. Бирок ошого карабастан, Лутник жетектеген Соода министрлиги эч кандай чара көргөн эмес.

Ошондой эле «Вашингтон Пост» гезити Трамп Лутникке чиптерди башка жакка мыйзамсыз багыттоого шектелген тармактарга каршы катуураак чектөөлөрдү киргизүүнү үч жолу тапшырганын, бирок Лутник андан баш тартканын кабарлады. Ал муну кошумча чектөөлөрдү киргизүү соода согушун тутандырып, Кытайды Америка технологияларына көз каранды абалда кармап туруудан келип чыккан стратегиялык артыкчылыкка доо кетириши мүмкүн деген жүйө менен негиздеген.

Азыр Вашингтондо Американын улуттук кызыкчылыгы түшүнүгүнүн айланасында карама-каршылыктар пайда болду. Буга Американын эң жогорку даражадагы расмийлеринин тар жеке финансылык кызыкчылыктары түрткү болду. Ал эми бул чыр аткаруучу директор менен анын ишкер өнөктөшүнүн ортосундагы жылуу мамилесине байланышкан жеке чырдын көшөгөсү астында көмүскөдө калтырылды.

Абдулхамид Мартин

Жооп калтыруу

Сиздин email жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген

Back to top button