Сиси даярдык тууралуу үнүн бийик чыгарып, бирок чечимди Американын колунда калтырууда!

Сиси даярдык тууралуу үнүн бийик чыгарып, бирок чечимди Американын колунда калтырууда!

Америкага көз каранды Египет режими адаттагыдай эле ички жана тышкы саясатында кожоюну Америка тапшырган иштерди аткарууда. Мындай долбоорлордун бири — Американын кызыкчылыгына кызмат кылуу үчүн Йеменде жүрүп жаткан ыплас согушка катышууга даярданышы. Ал эми Сиси жана анын адамдары тарабынан айтылып, кандайдыр бир намыскөйлүк жана көз карандысыздык байкалгандай көрүнгөн билдирүүлөр маалымат каражаттарын пайдалануу үчүн гана жасалат. Ошондуктан Сисинин аймакта болуп жаткан болуп көрбөгөндөй кыйынчылыктар менен өзгөрүүлөрдүн шартында аскердик мекемеден эң жогорку деңгээлдеги даярдыкты жана согуштук даярдыкты сактоону талап кылышын олуттуу кабыл албоо керек. Ал мындай талапты жаңы борбордогу стратегиялык командачылыктын штабында Куралдуу күчтөрдүн Жогорку кеңешинин жыйынында, Египет жана анын куралдуу күчтөрү 1973-жылдын октябрындагы жеңиштердин 53 жылдыгын белгилеп жаткан учурда койду.

Бул билдирүүлөрдү жана талаптарды өлкөгө жакындап келе жаткан чоң коркунуч бар экенин, Сиси болсо өлкөнүн жана элдин коопсуздугун сактоо үчүн ага каршы даярдык көрүп жатканын билдирбейт. Эгерде бул талап чындап эле олуттуу болсо, анда ал Америка аймактагы долбоорлорун ишке ашыруу үчүн коюлган талап болот.

Египет режими да мусулман өлкөлөрүндө өкүм сүрүп жаткан башка малай режимдер сыяктуу эле колонизаторлор тарабынан үммөттүн мойнуна минип, аны эзүү, жакырлантуу, кордоо жана басынтуу, Исламдын кайрадан бийликке келишине тоскоолдук кылуу жана ушул максатты ишке ашыруу үчүн аракет кылып жаткан калыс адамдарга каршы күрөшүү үчүн орнотулган. Ошондуктан бул режимдин Ислам менен мусулмандардан башка душманы болушу мүмкүн деп элестетүүгө болбойт. Сисинин «өлкөнүн туруктуулугун бутага алган кыйынчылыктардын уланып жатканы» тууралуу эскертүүсүн жана анын өз сөзү боюнча «Египет мамлекети өз мекемелери менен күчтүү, элинин эрки менен биримдиктүү жана улуттук коопсуздугун коргоого, өз байлыктарын сактоого жөндөмдүү» деген жаңылыш түшүнүгүн дал ушундай мааниде түшүнүү керек.

Ал эми Сиси режимин яхудий түзүмү колдогон Эфиопиянын Нил дарыясында курган Нахда плотинасы жана башка плотиналары туудурган стратегиялык коркунуч тынчсыздандырат деп ойлогон адам жаңылышат. Эгерде Нахда плотинасы жана анын Египетке туудурган стратегиялык коркунучу режимди чындап тынчсыздандырганда, анда ал Эфиопиянын бул плотинаны куруусуна башынан эле жол бермек эмес. Бирок 2011-жылы плотинанын курулушу башталып, 2022-жылы электр энергиясын өндүрүү ишке киргизилгенди. Өткөн жылдын сентябрында расмий ачылгандан бери бул режим айыптоо жана нааразылык билдирүүдөн башка эч нерсе кылган жок. Акыры бул иш Сисинин Эфиопиянын премьер-министри Абий Ахмедден Египеттин улуттук коопсуздугуна зыян келтирбейм деп ант берүүсүн талап кылган маскарачылыкка барып такалды! Ошондуктан Сисинин Египет туш болуп жаткан кыйынчылыктар дагы эле уланып жатканын, ошондой эле өзү «аймакта болуп жаткан кризистер менен башаламандыктардын шартында Египеттин туруктуулугуна доо кетирүүнү көздөгөн пландар токтогон жок» деп атаган нерселерди баса белгилеген билдирүүлөрү да олутсуз эскертүүлөр болуп саналат. Ал айткан сөздөрүн чындап көздөбөйт жана аларга маани да бербейт. Тескерисинче, булар да маалымат каражаттарын пайдалануу үчүн гана айтылган сөздөр.

Ал эми Сисинин Кызыл деңизге чыгууну «эң жогорку улуттук артыкчылык» деп эсептеген жана деңизге чыгуу жолуна ээ болууга умтулган Эфиопия менен чыңалуу күчөп жаткан шартта, Кызыл деңиздин жээгиндеги мамлекеттердин эсебинен Эфиопиянын бул деңизге чыгуусу үчүн жаңы тартиптерди түзүүгө багытталган ар кандай чараларды четке кагышы тууралуу айткандарына келсек, бул маселенин Египет режимине эч кандай тиешеси жок. Анткени бул толугу менен Американын иши. Эфиопия менен Эритреянын режимдери, ошондой эле Сомалидеги режим да Американын малайлары болуп саналат. Алар Американын уруксатысыз аймакта эч кандай географиялык өзгөрүүлөрдү жасашпайт.

Сиси сыяктуу малайлар кожоюну Американын аймактагы кызыкчылыгы үчүн уруксат берген кандайдыр бир долбоорду кабыл албайт же ага тоскоолдук кылат деп элестетүүгө болбойт. Ошондуктан өткөн жекшембиде Эль-Аламейн шаарында болуп өткөн, Египет, Сомали, Эритрея жана Судандын башкаруучулары катышкан төрт тараптуу кеңешме саммити — Америка аларга тапшырган ролдорду бөлүштүрүү үчүн өткөрүлгөн жолугушуу. Бул Эфиопиянын Кызыл деңизге чыгуусуна байланыштуубу же Америка адатта аларга тапшырган башка ыплас милдеттерге байланыштуубу, айырмасы жок.

Бул жолугушуу маалымат каражаттарында айтылгандай, «Кызыл деңизди башкаруу анын жээгинде жайгашкан мамлекеттердин гана өзгөчө жоопкерчилиги экенин» баса белгилөө үчүн өткөрүлгөн жолугушуу эмес.

Египет режиминин аскердик даярдыкты жасалма түрдө күчөтүп көрсөтүшү тууралуу дагы бир маселе калды. Буга яхудий маалымат каражаттары яхудий түзүмүнүн маалымат каражаттарындагы кабар себеп болгон. Ал баяндамада төмөнкүдөй айтылган документ камтылган: «Тынчтык келишимдерине карабастан, Египет менен Иордания келечекте кайрадан душман мамлекеттерге айланышы мүмкүн. Ошондуктан аларды потенциалдуу коркунуч катары кароого жана мындай ыктымалдык үчүн ар тараптуу иш-аракет пландарын даярдоого чакырат».

Яхудийлердин үммөткө болгон душмандыгы Расулуллахтын ﷺ төмөнкү хадиси аларга карата ишке ашканга чейин улана берет:

«لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يُقَاتِلَ الْمُسْلِمُونَ الْيَهُودَ، فَيَقْتُلُهُمُ الْمُسْلِمُونَ، حَتَّى يَخْتَبِئَ الْيَهُودِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْحَجَرِ وَالشَّجَرِ، فَيَقُولُ الْحَجَرُ أَوِ الشَّجَرِ: يَا مُسْلِمُ، يَا عَبْدَ اللَّهِ، هَذَا يَهُودِيٌّ خَلْفِي، فَتَعَالَ فَاقْتُلْهُ، إِلَّا الْغَرْقَدَ، فَإِنَّهُ مِنْ شَجَرِ الْيَهُودِ»

«Мусулмандар яхудийлер менен согушуп, аларды өлтүрмөйүнчө Кыямат болбойт. Акыры яхудий таштын же дарактын артына жашынат. Ошондо таш же дарак: “Эй, мусулман! Эй, Аллахтын пендеси! Менин артымда яхудий бар, кел да аны өлтүр!” — дейт. Бирок гаркад дарагы андай кылбайт, анткени ал яхудийлердин дарактарынан». (Муслим риваят кылган).

Бирок бул согуш 1948-жылы яхудий вужуду түзүлгөндөн бери анын бекемделишине шарт түзүп, бүгүнкү күнгө чейин аны колдоп жана коргоп келген Египет режиминин колу менен болбойт. Анын берекелүү жердин элин тынымсыз жардамсыз калтырып жатканы, яхудийлер аларды аёосуз кырып, биринин артынан бири кыргындарды жасап жатканын көрүп туруп эч нерсе кылбаганы — эч кимдин көз жаздымында калбай турган айкын мисал.

Ошондуктан яхудий вужуду Египетти бутага алса — мындай окуя буга чейин да бир нече жолу болгон — Египет режими ага Америка уруксат берген өлчөмдө гана жооп кайтарат, эгер Америка буга дегеле уруксат берсе.

Бирок дагы бир жолу айтабыз: айрым адамдардын режимдин билдирүүлөрү яхудий вужудуна багытталган жана алар яхудий вужудунун маалымат каражаттары жарыялаган баяндамага жооп болуп саналат деп түшүнүшү — жакшылык күтүүгө болбой турган кыянатчы режимдин вакыйлыгын туура эмес түшүнүүдөн келип чыккан куру кыялдар гана.

Анткени бул режим Аллахтын, Анын Расулунун жана мусулмандардын душманы болгон режим. Анын абалы Аллах Субханаху ва Таала төмөнкү аятында келтирген мисалга окшош:

﴿وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا أَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلَى شَيْءٍ وَهُوَ كَلٌّ عَلَى مَوْلَاهُ أَيْنَمَا يُوَجِّهْهُ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾

«Алла дагы эки адам жөнүндө мисал келтирет: алардан бири эч нерсеге күчү жетпей турган дудук. Ал ээсине ашыкча жүк болуп, (ээси) каякка жөнөтпөсүн, бир да жакшылык – пайда келтирбейт. Ошол адам менен өзү Туура Жолдо болуп, (өзгөлөрдү да) адилет чьндыкка үндөй турган адам тең болобу?! (Эч качан тең болбойт. Анда неге мушриктер тили жок болгон буттарды бүткүл ааламды Туура Жолго жүрүүгө буйра турган Алла таалага тең-шерик деп билишет?!)» (Нахл: 76).

Роя гезити

Саид Фадл