Эгемендүүлүк бизге динибизди кайтарып бердиби? 35 жыл ичинде кимден эгемен болдук?!

Эгемендүүлүк бизге динибизди кайтарып бердиби? 35 жыл ичинде кимден эгемен болдук?!

2026-жылдын 28-августунда Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев өлкөнүн эгемендүүлүгүнүн 35 жылдыгына арналган жыйынтыктоочу салтанатта мындай деди: «Эгемендүүлүк бизге, эң оболу, даңкыбызды жана ар-намысыбызды, ыйык динибизди, эне тилибизди жана унутта калган улуттук баалуулуктарыбызды кайтарып берди».

Биз эгемендүүлүктөн кийин диний турмушта болгон айрым оң өзгөрүүлөрдү четке какпайбыз жана Ислам бул өлкөгө 1991-жылы кирип келбегенин жакшы билебиз. Анткени бул өлкө кылымдар бою Ислам илиминин жана цивилизациясынын борборлорунун бири болуп келген. Президент атап өткөн Бухарий, Тирмизий, Матуридий жана Бурхануддин Маргиланий сыяктуу улуу аалымдар Ислам менен башкарылган коомдо өсүп-жетилип, илим алышкан.

Ошондуктан Исламды эгемендүүлүк элге тартуулаган белек катары көрсөтүү тарыхый жана шаръий жактан түшүндүрүүнү талап кылат. Анткени Ислам белгилүү бир саясий түзүм менен же эгемендүүлүккө жетишүү менен пайда боло турган дин эмес. Тескерисинче, ал Аллах адамзатка жиберген жалгыз акыйкат дин жана адамдын жашоосун тартипке салуучу толук түзүм.

Ушуга ылайык, эгемендүүлүктү диний тармакта гана эмес, саясий, экономикалык жана аскерий эгемендүүлүк, ошондой эле тышкы күчтөргө канчалык көз каранды экендиги жагынан да баалоо керек.

35 жыл ичинде Өзбекстан ички жана тышкы саясий чечимдерин канчалык деңгээлде өз алдынча кабыл алды? Тышкы мамлекеттердин жана ири геосаясий күчтөрдүн ага болгон таасири канчалык деңгээлде уланып келди? Өзүнүн табигый байлыктарына, стратегиялык тармактарына, тышкы соодасына, инвестициялык жана кредиттик саясатына канчалык деңгээлде өз алдынча ээлик кылат? Эгер маанилүү экономикалык чечимдерде тышкы булактар жана кызыкчылыктар чечүүчү роль ойносо, муну толук эгемендүүлүк деп атоого болобу? Мамлекеттин тышкы карызынын 40 миллиард долларга жетишине Исламдын эч кандай тиешеси жок.

Өзбекстандын коргонуу жана коопсуздук саясаты, аскерий кызматташтыгы, куралдануу маселелери жана аскерий стандарттары тышкы күчтөр менен канчалык деңгээлде байланышкан?! Орусиянын аскерий стандарттарын алсыратып, НАТО стандарттарына өтүү элге кошумча канча миллиард карызга түшөт?!

Биз 1991-жылы Советтер Союзунан эгемен болдук. Бирок 35 жыл ичинде Орусияга, Батышка же башка тышкы күчтөргө карата жаңы саясий, экономикалык жана аскерий көз карандылыктар пайда болгон жокпу?! Келечекте «улуттук долбоор» деген ат менен үгүттөлүп жаткан пландардын түпкү маңызы Батыш капиталисттерине болгон дал ошол көз карандылык эмеспи?!

Биз сыймыктануу менен «эгемендүүлүк» деп атап жаткан нерсенин натыйжасы миллиондогон эмгек мигранттарын чет өлкөлөргө чыгаруу менен сыймыктануу болдубу?! Же урмат-сыйга жана ар-намыска татыктуу, үй-бүлөлөрүнүн бекем тиреги болгон, Ислам бейишти алардын таманынын астына койгон аялдарыбызды бөтөн өлкөлөргө адеп ахлакка каршы келген иштерди аткарууга жөнөтүү менен сыймыктанабызбы?! Булар сыймыктанчу эмес, тескерисинче, уяла турган иштер эмеспи?!

Биз бир тышкы күчтү башкасы менен алмаштырууну элибиздин ийгилиги катары түшүндүрүүнү кескин түрдө четке кагабыз! Жана чыныгы эгемендүүлүктүн нукура маанисин түшүндүрүүнү өз милдетибиз деп эсептейбиз.

Анткени эгемендүүлүк мамлекеттин туусунда, гербинде, мамлекеттик гимнинде жана эл аралык уюмдарга мүчөлүгүндө гана көрүнбөйт. Ал саясий чечимдерди өз алдынча кабыл алуу жөндөмүндө, байлыктарды элдин тарыхый душмандарына эң арзан баада сатууга аргасыз болбостон башкарууда, ошондой эле мамлекеттин коргонуу саясатында оор өнөр жайды өзү башкара алышында жана зарыл болсо агрессорду өз ордуна коюу жөндөмүндө көрүнөт.

Капитализмдин бардык коргоочулары — Чыгышта болобу же Батышта болобу — корко турган армияга ээ болгон, дүйнөдөгү эң күчтүү жана эң туруктуу экономикага ээ болгон жана тышкы саясаттагы позициясын өз алдынча аныктаган жалгыз саясий түзүм — бул Ислам түзүмү гана.

Ислам бардык өкүмдөрү менен толук колдонулганда гана биз даңкыбызды, иззатыбызды жана кадыр-баркыбызды кайра кайтарып алабыз! Ошондо гана, өзүңөр айткандай, дүйнөлүк деңгээлдеги аалымдар кайрадан чыгат. Анткени иззат жөн гана эгемендүүлүктөн келбейт, аны Аллахтын дини берет. Эгемендүүлүк аты менен эмес, чыныгы маңызы менен өлчөнүшү керек. Ааламдардын Раббиси Аллах Субханаху ва Таала айтат:

﴿وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَلَٰكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَعْلَمُونَ﴾

«Акыйкатта болсо, бардык күч-кудурет Алланыкы, Анын пайгамбарыныкы жана момундардыкы. Бирок мунаафыктар (муну) билишпейт». (Мунафикун: 8).

Хизб ут-Тахрирдин Өзбекстандагы маалымат бөлүмү