АКШдагы мигранттарды кармоо борборлорунда аялдар менен балдарга жаман мамиле жасоо

Басма сөз баянаты

АКШдагы мигранттарды кармоо борборлорунда аялдар менен балдарга жаман мамиле жасоо америкалык элитанын ичинде тамыр жайган системалык көйгөйдү ачыкка чыгарууда

АКШдагы иммиграция органдары тарабынан кармалган аялдар менен балдарга жасалган мамиле адамгерчиликсиз деп мүнөздөлдү жана АКШнын Иммиграция жана бажы кызматынын кызматкерлери кармалгандарга каршы зомбулук колдонгону тууралуу маалыматтар тарап кетти. Мигранттарды кармоо борборлорунда жыныстык, физикалык жана психологиялык зомбулуктун катталган учурлары ондогон жылдар бою болуп келген, бирок акыркы мезгилде мындай учурлар тууралуу маалыматтар көбөйдү. Бул кыязы, 2024-жылы Трамп президенттик кызматка келгенден кийин мигранттарды кармоо жана камоо учурларынын көбөйүшүнө байланыштуу, анткени бул анын шайлоо убадаларынын бири болгон.
Кармоо борборлорундагы мигранттарга, айрыкча аялдар менен балдарга болгон мамиле үрөй учурган көрүнүштөрдөн болуп келет. Репродуктивдик укуктар борборунун (Рипро) АКШдагы программалар бөлүмүнүн башчысы Рашана Дисаи Мартин мындай деди: «АКШнын Иммиграция жана бажы кызматы тарабынан кармалган кош бойлуу жана төрөттөн кийинки аялдар тууралуу уккандарыбыз шок кылат. Алар керебеттерге байланат, төрөткө чейинки керектүү медициналык жардамдан ажыратылат жана боюнан түшүп калганга чейин жалгыз калтырылат. Ошондой эле эмчек эмизген энелер балдарынан ажыратылып, депортацияланат. Бул адамгерчиликсиз иш». Рипро уюмунун отчетуна ылайык, «бир кош бойлуу аял бир нече күн бою кан кетирип жүргөн», андан кийин гана ооруканага жеткирилген, ал жерде 24 сааттан ашык убакыт бою суусуз жана медициналык жардамсыз жалгыз бөлмөдө калтырылып, натыйжада боюнан түшүргөн. Дагы бир аял бир нече жолу медициналык жардам сураганда, аны текшерүүнүн ордуна «жөн эле суу ич» деп айтышкан. Ошондой эле балдар, анын ичинде ымыркайлар жана кичинекей балдар, депортацияланган ата-энелеринен дайыма ажыратылып, өздөрү АКШдагы багуу мекемелерине жайгаштырылат же мажбурлап жашырылат.
АКШдагы эң жаман аты чыккан кармоо борборлорунун бири болгон Техастагы Дилли кармоо борборунда абал өтө оор. Суу булганган болуп, кармалгандарды ооруларга чалдыктырат, берилген тамак жакшы бышырылбаган, ал тургай айрым маалыматтарга ылайык анда курттар бар. Жарыктар күнү-түнү өчүрүлбөй күйүп турат, күзөтчүлөрдүн тынымсыз ызы-чуусу балдардын уктоосуна тоскоол болот, медициналык жардам өтө аз, ал эми билим берүү дээрлик жокко эсе. Мунун натыйжасында көптөгөн балдар окуудан кеминде бир класска артта калып жатышат. Күзөтчүлөр кармалгандарды кыйнап, көп учурда балдарды ата-энелеринен ажыратуу менен коркутушат. Бул шарттар кармалган балдардын депрессияга кабылышына алып келип, айрымдарынын эрксиз заара кылышына жана дайыма коркуу менен тынчсыздануу абалында жашоосуна себеп болууда. Борбордогу дарыгерлердин болсо аларга антидепрессанттар жана психозго каршы дарыларды берип коюшат, ата-энелер бул дарылар балдарын дайыма уктатып коёт деп даттанышууда. Ал эми Жоржиядагы Стюарт кармоо борборунда көптөгөн мигрант аялдар мамлекеттик органдар жана борборду башкарган жеке компанияларда иштеген дарыгерлер тарабынан кайталанган жыныстык зомбулукка дуушар болушууда.
Бул мыйзам бузуулар бул борборлор менен гана чектелбестен, өлкө боюнча Иммиграция жана бажы кызматынын жана Ички коопсуздук министрлигинин бардык жайларында кеңири таралган. Бул таң калыштуу эмес, анткени АКШ түзүлгөндөн бери ондогон жылдар бою аялдарга карата физикалык жана жыныстык зомбулуктар болуп келген. Жергиликтүү калктын аялдары кулчулукка мажбурланган, балдар сатылууга кабылган, Вьетнам жана Кореядагы аялдар, ошондой эле Афганистандагы, Ирактагы жана жалпы ислам өлкөлөрүндөгү эже-карындаштарыбыз саясатчылар, аскерлер жана мамлекеттик кызматкерлер тарабынан мындай кемсинткен жана мыкаачы зомбулукка дуушар болушкан.
Чындыгында, аялдар менен балдарды зордуктоо жана аларга кол салуу америкалык мамлекеттин элитасынын жана жалпы коомунун түзүлүшүнүн ажырагыс бөлүгүнө айланып калган. Бул анын секулярдык-либералдык хазараты жана жеке, айрыкча жыныстык эркиндиктерди кубаттаган системасы менен байланыштуу, натыйжада адамдар Аллахтан эч коркпостон өз каалоо-нафсилерине жараша аракет кылышат.
Ал эми Ислам эркектерге аялдарды урматтап, аларга ар дайым жакшы мамиле кылууну милдеттендирет жана аларга карата кандай гана болбосун пайдаланууну, жыныстык асылууну, зомбулукту же жаман мамилени тыят. Ошондой эле аларга кандай мамиле кылганы үчүн Жараткандын алдында жоопкерчилик түшүнүгүн бекемдейт. Аллах Таала эркекти аялдын коргоочусу, камкорчусу катары сыпаттап мындай дейт:
وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ﴾﴿
“…алар менен жакшы ынтымакта жашагыла». (Ниса: 19).
Пайгамбар ﷺ мындай деген:
«اسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ خَيْراً»
«Аялдарга жакшы мамиле кылууну осуят кылам».
Исламдагы коомдук түзүлүш эркек менен аялдын ортосунда туура кызматташтыкты камсыз кылып, алардын ар-намысын жашоонун бардык тармактарында сактайт. Ал эми Халифалык мамлекети бул исламий принциптерди жана өкүмдөрдү коомдо толук колдонуп, аялдарды коргоодо калкан болот, анын ичинде анын жерине баш калкалаган аялдарды да коргойт.

Хизб-ут-Тахрирдин Борбордук маалымат бөлүмү
Аялдар бөлүмү
22.04.26