Европадагы нааразычылык акциялары жана анын экономикалык алсыздыгынын себептери

Суроо жооп

Европадагы нааразычылык акциялары жана анын экономикалык алсыздыгынын себептери

Суроо:

Ишемби күнү, 31-октябрда, бир катар Европа өлкөлөрү демонстрациялардын жана нааразычылык акцияларынын жаңы толкунуна күбө болушту… Франция борбордук орунду ээлесе, Германия ондогон шаарларда миңдеген жаштардын катышуусундагы демонстрацияларга күбө болду, ал эми миңдеген португалиялыктар ижара акысы жана турак жайга байланыштуу мыйзам долбооруна каршы нааразычылык акциясын өткөрүү үчүн Лиссабондун көчөлөрүнө чыгышты... Уюштуруучулар жашоо шартынын жогорулашына, мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн төмөндөшүнө жана билим берүүнүн абалына байланыштуу ураандарды көтөрүштү. Коопсуздук күчтөрү көздөн жаш агызуучу газ жана суу түтүктөрүн колдонушту. Ал эми айрым аймактарда вандализм, өрт коюу жана дүкөндөрдү талап-тоноо актылары катталган (Монте-Карло, 01.11.2026). Бул башаламандык коштогон нааразычылык акциялары көптөгөн суроолорду жаратты. Бул өлкөлөр кантип өз өлкөлөрүндө билим берүүгө кам көрө албай жатат? Кантип Европа экономикасы ички муктаждыктарына каражат сарптай албай калганчалык алсырап калды? Украинадагы согуштун жана Трамптын Иранга каршы согушунун Европа экономикасын алсыратууга, андан кийин нааразычылык акцияларына тиешеси барбы?

Аллах сизге изгилик берсин.

Жооп:

Бул суроолорго жоопту тактоо үчүн, биз төмөнкү пункттарды карап чыгабыз:

Биринчиден: Нааразычылык акциялары дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүндө болуп жатат, башкача айтканда, алар адамдардын бир нерсеге нааразычылыгын билдирген кадимки көрүнүш. Ушул сыяктуу окуялар Европа өлкөлөрүндө да болгон, мисалы, 2005-жылы Франциядагы шаар айланасындагы нааразылык акциялары. Андан кийин башка нааразычылык акциялары өттү, бирок алар 2026-жылдын сентябрынан беркидей зордук-зомбулук жана талап-тоноо менен коштолгон эмес. Тескерисинче, нааразычылык акциялары жума сайын болуп туруучу көрүнүштөргө айланды; алар 2026-жылдын 31-октябрында, ишемби күнү жана өткөн ишембиде, 24-октябрда жана андан мурунку ишембиде, 17-октябрда болуп өттү. Нааразычылык акциялары Францияда, Италияда, Испанияда, Португалияда, Грецияда жана Албанияда өтүп, алардын чыгышынын ар кандай себептери бар, бирок алардын баарында өкмөттүн саясатына болгон ишенимдин жоголушу жана көңүл калуу сезими бар. (Sky News Arabia, 26.10.2026). Бул нааразычылык акциялары Франциянын ичинде кеңейип, Бельгия менен Италияга жайылып, андан кийин Германияга жетип барды. Ал зордук-зомбулук, талап-тоноо, полиция менен кагылышуулар жана камакка алуулар менен коштолуп, чыгышта мусулман өлкөсү Албания жайгашкан Балканга, батышта Испания менен Португалияга жеткенге чейин толкун түрүндө жайылды. Франция бул нааразычылык акцияларынын чордону болгон, алар өз талаптарын жашоо-тиричилик чыгымдарынын кризисин чечүү, баалардын жана турак-жай бааларынын өсүшүн токтотуу жана башка экономикалык жана саясий талаптарды камтууга чейин кеңейткен. Трамп нааразычылык акциялары үчүн исламды күнөөлөп, мындай деди: Францияда болуп жаткан окуялар көзөмөлдөн чыгып кеткен массалык миграциядан башка эч нерсе эмес. Бул мектептерге байланыштуу эмес, балким бир кезде улуу болгон өлкөнү ислам өз көзөмөлүнө алуу каалоосуна байланыштуу! Франциянын президенти мындай деп жооп берди: Бизди иммигранттардын жана исламчылардын тобу басып алды деп ырастагандар чыгышты жана бул таптакыр чындыкка дал келбейт… (CNN Arabic, 22.10.2026).

Экинчиден: Бул нааразычылык акциялары мурунку жылдардагыдай эле убактылуубу же Европа өлкөлөрү жабыркап жаткан чоң алсыздыкты ачыкка чыгарып жатабы? Муну түшүнүү үчүн, Европа өлкөлөрүнүн абалында Украинадагы согуш сыяктуу бул өлкөлөрдүн мойнунда топтолуп калган көйгөйлөрдү эске алуу керек. Трамп администрациясынын Европага карата саясаты, Кытай менен атаандаштык, иммиграция маселелери жана бул маселелердин баары жалпысынан бул европа өлкөлөрүнүн өзгөчө алардын ири өлкөлөрүнүн абалына таасир этүү. Экинчи дүйнөлүк согуштун жана Америка менен Советтер Союзунун күчөшүнүн натыйжасында (негизги) Европа өлкөлөрү супердержавалардын тактысынан кулаганына карабастан, Европа өлкөлөрү эл аралык аренада күрөшүн улантышты жана алардын үнү Кансыз согуш учурунда да угулуп турду. Ал Советтер Союзу кулагандан кийин да ушундай бойдон калган жана Американын гегемониясын кабыл алган эмес жана 1992-жылы Маастрихт келишими менен түзүлгөндөн кийин, 1999-жылы долларга атаандаш болуу үчүн бирдиктүү валютасы “еврону” чыгарган. Албетте, ал долларга туруштук бере алган жок, бирок бүгүнкү күнгө чейин доллардан кийинки экинчи эл аралык валюта бойдон калууда. Эл аралык валюта фондунун 2025-жылга карата маалыматы боюнча, борбордук банктардын чет элдик валюта резервдеринин 57% долларды, ал эми 20% еврону түзөт. Бирок, Европа жалпысынан Америка жана Кытай менен атаандашып, ири экономикалык держава бойдон калган. Башкача айтканда, Европа дүйнөлүк экономиканын үч негизги тирегинин бири. Бул кырдаал ага дүйнө жүзү боюнча таасирдүү саясий позицияга ээ болууга жана айрым эл аралык майдандарда Америка менен атаандашууга мүмкүндүк берди, бирок саясий жактан анча чоң эмес атаандаш бойдон калды. Аскердик көз караштан алганда, Европа Кансыз согуш учурундагыдай эле Американын чатыры жана аскердик коргоосу астында калган, бирок Британия менен Франция орто өлчөмдөгү ядролук державалар катары статусун сактап калышты.

Үчүнчүдөн: Европа технология тармагында Америка жана Кытай менен атаандаша алган жок. Бул тармак дүйнөлүк экономикада алдыңкы орунду ээледи жана Америка менен Кытайдагыдай бир дагы Европа өлкөлөрүндө бир дагы оор технологиялык компания пайда болгон жок. Бардык Европа өлкөлөрү санариптик тармактардын рыногуна айланды, алар үчүн Америка менен Кытай атаандашып жатышат. Бул Европа өлкөлөрүнүн экономикалык мүмкүнчүлүктөрүн начарлата баштады. Бирок, өнүккөн Европа экономикалары, айрыкча Франция, Улуу Британия жана Германия, автомобиль жана учак өнөр жайы сыяктуу өнөр жай тармактарында экономикасынын негизин сактап калышты. Бул өлкөлөрдүн экономикасы өнөр жай товарлары менен соода кылууга көз каранды бойдон калган, бирок Украинадагы согуш жана аны менен коштолгон эл аралык окуялар Европадагы тең салмактуулукту кооптуу түрдө өзгөртө баштаган, мисалы:

1. Орусиянын Украинага басып кириши: Орусия 2022-жылдын 24-февралында Украинага бир нече тараптан басып кирип, борбор шаар Киевге жакындаган. Бул жерде Европа орусиянын “коркунучтуу окуясынан” титиреп, дүрбөлөңгө түштү, ошондуктан ал Украинага жардам берүү жана орусиялык басып кирүүгө каршы туруу үчүн Байдендин администрациясынын жетекчилигине өттү. Байдендин администрациясы дүрбөлөңгө түшүп, аскердик алсыздыгы ачыкка чыккан европалык өлкөлөргө күчтүү лидерлик көрсөттү. Байден администрациясынын Европаны жетектеп жатышы Европанын аскердик алсыздыгынын, мурда мынчалык ачык байкалбаган кемчиликтин көрүнүшү болгон. Отчеттордо Европанын аскердик алсыз жактары кооптуу түрдө баса белгилене баштады, Улуу Британия сыяктуу ири өлкөлөрдүн бир нече жүз гана танкы бар. Ал Украинаны колдоо үчүн музейлеринен аскердик экспонаттарды алып чыга баштады, демек, Европанын аскердик жабдуулар менен соодасынын айрым түрлөрү мурда Европа өлкөлөрүнүн терең аскердик алсыздыгын жашырып келген. Европа өлкөлөрү Орусиянын аскердик коркунучуна каршы турганда, Америка алардан пайдаланып, аларды өзүнө тартып, Кытайга каршы саясатта Американын жолун жолдоого чакырган. Ошентип, Европа өлкөлөрү Америка аларды Орусиянын коркунучуна туш болгондо жалгыз калтырбашы үчүн ушундай кылышты!

2. Орусиянын Европага энергия жеткирүүсүнүн үзгүлтүккө учурашы: Орусияны Украинага басып киргени үчүн жазалоо талаптарынын бири Европанын Орусиянын энергетикалык линияларын үзүшү болгон. Германиянын канцлери Шульц менен Байден Ак үйдөгү басма сөз жыйынында, эгерде орусиялык күчтөр Украина чек арасынан өтсө, 2022-жылдын 8-февралында Германияга орусиялык газ жеткирүүнү токтотуп, “Түндүк агым 2” куурун токтотууга убада берди. Башкача айтканда, Орусиянын Украинага басып киришинин алдында айтты жана дал ошондой болду. Балтика деңизиндеги “Түндүк агым” газ куурлары жардырылды. Европа өлкөлөрү Американын бул саясатына каршы чыгууга батынышкан жок, ошондуктан бул өлкөлөр Американын шамалынын таасиринде калып, алардын эл аралык салмагы төмөндөдү. Бул саясаттын натыйжасында Европа өлкөлөрү өнөр жайынын негизин түзгөн арзан орусиялык газды жоготуп алышты, ал эми өкмөттөрү Орусия менен байланышып, аны Украинадан баш тартууга көндүрүү жана газдын башка булагын издөө ортосунда эки анжы болуп калышты. Анын төрт эсе кымбат баада берилип жаткан америкалык суюлтулган жаратылыш газына таянуудан башка аргасы жок болчу! “Мен америкалык досторубузга достук руху менен айтам, силер сонунсуңар, бизге газ жеткирип бересиңер, бирок биз силерге төрт эсе көп акча төлөй албайбыз. Достук үчүн суранам, муну кылбагыла,-деди Шульц” (Al-Hayat Washington веб-сайты, 10.07.2022). Ошентип, Европа энергетикалык шокко туш болду. Бензиндин баасы 2022-жылдан берки эң жогорку деңгээлге көтөрүлүп, запастар азайып жаткандыктан, кризистин кесепеттери бюджеттерден жана экономикадан көчөгө чейин жайылууда. Бир катар Европа өлкөлөрүндө жашоонун кымбаттыгына каршы нааразылык акциялары күчөдү. (Al-Araby Al-Jadeed, 17.10.2026).

Төртүнчүдөн: Ошондуктан, бул кризис Европа өнөр жайынын өзөгүнө сокку урду: Германиянын энергетикалык гиганты Uniper жума күнү Орусия газ менен камсыздоону азайткандан бери күн сайын миллиондогон евро жоготуп жатканын жарыялады. (Al Jazeera Net, 07.09.2022). “Wall Street Journal“ гезити жарыялаган отчетко ылайык, Европадагы энергетикалык кризистен жана газ менен мунайдын баасынын өсүшүнөн кийинки көп жылдык туруксуздуктан кийин энергетикалык мыйзам долбоору немис компаниялары туш болгон эң чоң кыйынчылыктардын бирине айланды… Бул кыйынчылыктар компаниялардын үчтөн бир бөлүгүнө инвестициялык пландарын кийинкиге калтырууга алып келди, ал эми бештен бир бөлүгү өндүрүштү кыскартууну же ишмердүүлүгүнүн бир бөлүгүн Германиядан тышкары жакка көчүрүүнү карап жатышат, ал эми айрым компаниялар бул чараларды ишке ашыра баштады. (Al Arabiya, 08.01.2026). “Clash“ басылмасынын маалыматы боюнча, оппозициядагы “Германия үчүн альтернатива” партиясынын лидери Элис Вайдель Берлиндеги басма сөз жыйынында мындай деди: “Германия иш жүзүндө банкрот болду. Германия банкрот болду, алар сизге эч нерсе айтышкан жок” (Известия, Россия, 2026-жыл 7-сентябр).

Франциядагы корпоративдик банкроттуктардын саны 2025-жылы рекорддук көрсөткүчкө жеткен. Франциянын Борбордук банкынын маалыматы боюнча, декабрь айында аяктаган он эки айдын ичинде банкрот болгондордун жалпы саны 68 ​​564кө жеткен, бул 2024-жылга салыштырмалуу 3,5% га көп. (Al-Araby Al-Jadeed, 2026-жыл 2-июн).

Британ экономикасы бир катар түзүмдүк жана топтолгон кризистерден жапа чегип жатат, ал кыйынчылыктар анын бардык өндүрүштүк жана керектөөчү тармактарын чарчатып, аны эң оор кризиске кептеп койду. (Cairo News, 19.10.2026).

Бешинчи: Трамп администрациясынын бажы саясаты:

АКШнын президенти Трамп экинчи мөөнөтүн дүйнөдөгү көпчүлүк өлкөлөргө чоң тарифтерди киргизүү боюнча катуу өнөктүк менен баштады жана өз өлкөсүнүн европалык өнөктөштөрүн бул саясаттан бошоткон жок. Аларга жогорку тарифтерди киргизди, андан кийин өз саясатынын натыйжалары менен мактанды. АКШнын президенти Дональд Трамп өзүнүн администрациясы тарабынан киргизилген тарифтерден улам автоунаа өндүрүүчүлөр өндүрүш жайларын Германия жана Япония сыяктуу бир катар өлкөлөрдөн АКШга көчүрүп жатканын жарыялады. (Al Arabiya, 14.10.2026). Америка Европа өнөр жайын өзүнө тартуу жана Европаны Европада иштеген америкалык компаниялардын, айрыкча технологиялык компаниялардын пайдасынан ажыратуу үчүн мыйзамдарды кабыл алган. Европалык компаниялар энергиянын жогорку бааларынан жана Трамптын Америкага экспорттоого койгон тарифтеринен качып, Америкада өздөрү үчүн жаңы өндүрүш линияларын кура башташкан. АКШнын президенти Дональд Трамп ишемби күнү немис “Volkswagen Group“ компаниясы Грузияда жаңы Audi унаа заводун курууга макул болгонун, анын айтымында, инвестициялар 4,2 миллиард долларды түзгөнүн жарыялады. Ал тарифтерди киргизүү саясатын коргоп, бул Кошмо Штаттарга өнөр жай инвестицияларын тартууга салым кошконун айтты. (Al-Sharq News, 25.10.2026).

Башка жагынан алып караганда, америкалык компаниялар Европада тапкан кирешелерин которуп, аларды Американын ичинде каттоодон өткөрүп, Конгресс тарабынан 2022-жылы кабыл алынган инфляцияны төмөндөтүү жөнүндөгү мыйзам сыяктуу жаңы салык жеңилдиктерин пайдалана башташты. Бул америкалык компаниялар Европанын ресурстарын керектеп, европалык өкмөттөрдү ал компаниялардын Европадагы ишмердүүлүгүнөн түшкөн салык кирешесинен ажыратып жаткандай. Европа жерлеринин кургакчылыгы күчөп баратат жана “Deutsche Welle“ тарабынан 2026-жылдын 25-октябрында жарыяланган отчетто келишинче, Европадагы мамлекеттик бюджеттер америкалык компаниялардын кирешелерин Америкага которууларынын натыйжасында 86,4 миллиард евродон кем эмес салык кирешелерин жоготкон.

Алтынчы: Трамптын администрациясынын Европаны коргоо милдетинен баш тартуусу:

Трамптын администрациясынын келиши менен Америка президенти европалык өнөктөштөрүнөн алыстап, алардан көбүрөөк аскердик чыгымдарды талап кыла баштады. Европа муну жана Украинадагы согушту эске алуу менен Америка менен болгон оор абалын түшүндү. Себеби, Трамптын администрациясы Украинанын майданында европалык өлкөлөрдү Орусия менен жалгыз калтыруу коркунучу менен өзүнө тартып, Европа өлкөлөрүнөн Украинаны колдоо үчүн эсепти төлөөнү текебердик менен талап кыла баштады. Европалык аскердик өнөр жайлар Украина фронтунун муктаждыктарын канааттандыра албаган учурда, Украинанын Орусиянын чабуулдарына каршы бекем турушун камсыз кылуу үчүн Американын аскердик-өнөр жай комплексине таянуудан башка аргасы жок. Президент Трамп өз элине жана Орусияга анын администрациясы Украинага аскердик жардамын токтотконун жана Европага курал-жарак жана ок-дары сатып, аларды Украинага өткөрүп берүүгө эркиндик берип жатканын айтып мактанды! Бул Европа өлкөлөрүндөгү кризисти ого бетер күчөттү. Европа муну өзүнүн америкалык өнөктөшү Украина аренасында жалгыз таштап, Орусиянын коркунучуна каршы өзүн өзү коргоону талап кылып жаткандай кабыл алды! Ага чейин жана Орусиянын Украинага басып киришинен кийин, Европа өзүнүн социалдык камсыздоосунан жүздөгөн миллиарддаган еврону кыскартып, аларды армияларына бөлүп, америкалык курал-жарактарды сатып алып, аскердик-өнөр жай инфраструктурасын өнүктүрүп баштады. Трамп аларды коргоо маселесине шек келтиргенден кийин, Европа өлкөлөрү Украинаны колдоо менен эмне кыларын жана Орусиянын коркунучуна туш болгондо өздөрүнүн коопсуздугун кантип камсыз кылууну билбей калышты.

Жетинчи: Американын Иранга каршы согушу:

АКШ президенти Трамп 2026-жылдын башында жөөт менен өнөктөштүктө Иранга каршы согуш жүргүзүүдөн тышкары, Европа өлкөлөрүнөн бул согушка катышууну басынткан түрдө талап кылды. Бул өлкөлөр алар менен кеңешилбеген согушка катышуудан баш тартышты. Ал эми Америка президенти Европа өлкөлөрүнө карата коркутуусун күчөтүп, эгер алар Америка менен бирге катышпаса, башкача айтканда, кыйынчылык учурунда аларга эч кандай пайдасы тийбей турган болсо, эмне үчүн Америка бул пайдасыз өлкөлөр менен союздашып жатат! деп билдирип, Америка аларды коргобошу мүмкүндүгүн айтты. Иран Ормуз кысыгын жаап, Перс булуңунан мунай жеткирүү токтотулганда, бул Трамптын Европага да, Кытайга да сокку уруу үчүн колдонгон оор куралы болду жана ал Америка Перс булуңунан мунай импорттобой турганын жана анын үзгүлтүккө учурашынан Америка жабыркабай турганын жарыялап, мактанды. АКШнын президенти Дональд Трамп Ормуз кысыгы ар дайым ачык бойдон калышы керектигин айтып, ал аркылуу мунайын өткөрүүгө көз каранды болгон өлкөлөр аны коргоого катышууга жана анын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн күрөшүүгө кызыкдар экенин баса белгиледи. Ал ошондой эле НАТОну жана Кытайды кысыкты кайра ачуу жана анда кемелердин коопсуздугун камсыз кылуу аракеттерине салым кошууга чакырды. (Al Jazeera Net, 03.19.2026.)

Француз Жак Делор институтунун 2026-жылдын 28-апрелиндеги алдын ала эсептөөсүнө ылайык, Ормуз кысыгынын жабылышынан улам мунайдын баасынын жогорулашы жана жабылуунун алгачкы эки айында Европа өлкөлөрүнүн экономикасына 39,6 миллиард еврого барабар чоң зыян жетти. Европа Комиссиясынын төрайымы Урсула фон дер Ляйен Европа Биримдиги Ормуз кысыгындагы кризис башталгандан бери импорттолгон казылып алынган отун үчүн кошумча 90 миллиард евро төлөгөнүн айтты. (Arab48, 19. 06. 2026.).

Бул – Украинадагы согуштун натыйжасында орус дизелдик отунунун үзгүлтүккө учурашынан жана Иранга каршы согуштан кийин араб өлкөлөрү менен Индиядан анын үзгүлтүккө учурашынан кийин Европанын мунай иштетүүчү заводдору башынан кечирип жаткан коогалаңдуу кризистерден тышкаркы жоготуу.

Сегизинчи: Бул тынымсыз жана катуу соккулардын таасири

Франция жана башка Европа өлкөлөрү дүйнөнүн айрым бөлүктөрүндө донор өлкөлөр катары көрүнгөнү менен, экономикалык жактан чөгүп баратат. Экономикасы төмөндөгөн сайын, анын эл аралык кадыр-баркы күн сайын төмөндөп, энергия бааларынын кескин өсүшүнө, корпоративдик банкроттуктун агымына, натыйжада жумушсуздукка карабастан, өз өлкөлөрүндөгү социалдык камсыздоого жумшоого ресурстары азайууда. Аскердик чыгымдардын көбөйүшүнө карабастан, Америка бул өлкөлөрдү чыгымдарды көбөйтүүгө түртүп, эгерде алар бул жагынан жетишсиздикке учурашса, аларды сөгүп жатат. Ушул жагдайлардын баарында нааразычылык акцияларынын башталышы жана оңчулдардын зомбулукка айланышы, бул өкмөттөр өз элинин ондогон жылдар бою көнүп калган жыргалчылыгы үчүн ири суммадагы каражат бөлө албагандыктан, бул жагдай үстөмдүк кылган кырдаалга айланды. Ошентип, экономиканын төмөндөшү жана оңчул улутчул кыймылдардын күчөшү б.а. коомдогу саясий чыр-чатактар, нааразычылык акциялары, аларды тукуруу жана эксплуатациялоо менен коштолду. Мунун баары бир жагынан бул нааразычылык акцияларын зордук-зомбулукка айлантты, экинчи жагынан, алар мурунку жылдардагыдай өтүп кетүүчү окуя эмес, үзгүлтүксүз серия болушу мүмкүндүгү жаралды. Франциядагы жана башка Европа өлкөлөрүндөгү бул нааразычылык акциялары Европанын чыныгы алсыздыгын көрсөтүп турат жана Европа өкмөттөрүнүн бул алсыздыкты токтотуу боюнча аракеттери ишке ашкан жок. Тескерисинче, ал идеологиялык жана саясий ийгиликсиздиктер жана Америка тарабынан уюштурулган тынымсыз экономикалык соккулар, ошондой эле анын Кытайга атаандашуусу менен ого бетер күчөйт. Европанын ондогон жылдар бою эсибизде сакталып келген тааныш жана калыптанган образы акыркы бир нече жылда тездик менен өзгөрүп, карылыктын чыныгы жүзүн көрүүгө жакындап баратат, демек, Европа күндөн-күнгө алсырап, анын кризистери жакынкы келечекте күчөшү мүмкүн.

Тогузунчу: Ошентип, бүгүнкү дүйнөнү өздөрүнүн кара ниет кызыкчылыктарын баарынан жогору койгон каапыр, бузуку жана эзүүчү өлкөлөр башкарат. Алардын позициялары саат сайын, атүгүл союздаштары менен да өзгөрүп турат. Бул көрүп жаткан жакшылыгынан эмес, жасаган жамандыгынан улам келип чыгат. Алар исламга чейинки доорго кайра алып келип жатышат, же тагыраагы, алар исламга чейинки доорлордон да жаман нерсеге жакындап калышты! Ошол кезде Персия менен Рим куулуп, жер бети исламдын нуру менен жаркырагандай эле, ин шаа Аллах, ал кайтып келе жатат. Муслим өзүнүн Сахихинде риваят кылат:

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيد، كِلَاهُمَا عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، وَاللَّفْظُ لِقُتَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيَّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِنَّ اللَّهَ زَوَى لِيَ الْأَرْضَ فَرَأَيْتُ مَشَارِقَهَا وَمَغَارِبَهَا وَإِنَّ أُمَّتِي سَيَبْلُغُ مُلْكُهَا مَا زُوِيَ لِي مِنْهَا..»

Абу ар-Рабиъ аль-Атаки жана Кутайба ибн Саид Саубандан риваят кылган, ал мындай деген: Аллахтын Элчиси ага Аллахтын салам-салаваты болсун мындай деген: “Чындыгында, Аллах мага жерди көрсөттү, мен анын чыгышын да, батышын да көрдүм, менин үммөтүмдүн бийлиги мага көрсөтүлгөн нерсеге чейин жетет…”.

Кудуреттүү Аллахтын уруксаты менен Туура жолдогу Халифалык биз жашап жаткан бул эзүүчү башкаруудан кийин кайрадан кайтып келет жана Хизб-ут-Тахрирдин дааватты көтөрүп чыгуучу чынчыл жигиттеринин аракети менен дүйнө жүзүнө Ислам жакшылыгы жайылат.

Ахмад өзүнүн “Муснад” китебинде мындай деп риваят кылган…

أحمد في مسنده قال… فقال حُذَيْفَةُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «… ثُمَّ تَكُونُ مُلْكاً جَبْرِيَّةً فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةً عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» ثُمَّ سَكَتَ ﷺ

Хузайфа мындай деген: Аллахтын элчиси ага Аллахтын салам-салаваты болсун мындай деген: «…андан кийин мажбурлоочу падышалык болот жана ал Аллах каалаганча болот. Андан кийин Ал аны көтөрүүнү каалган убакта аны көтөрөт. Андан кийин ал пайгамбарлык үлгүгө негизделген Халифалык болот. Анан ал (ага Аллахтын салам-салаваттары болсун) унчукпай калды”.

Жүрөгү жана акылы оорулуу адамдардын сөздөрү бул акыйкатка зыян келтирбейт.

﴿غَرَّ هَؤُلَاءِ دِينُهُم “Алардын дини аларды алдап койду“.

Алар сыяктуу адамдар мурда да ушул эле нерсени айтышкан, анткени Аллахтын Элчиси, ага Аллахтын салам-салаваттары болсун, Исламдын үстөмдүгү Персия жана Рим жерлерине жайыла тургандыгы тууралуу кубанычтуу кабарды айткан.

جاء في مجمع الزوائد لأبي الحسن نور الدين الهيثمي – المتوفى: 807هـ – (…ثُمَّ مَشَوْا إِلَى الْخَنْدَقِ، فَقَالَ رسول الله ﷺ: «اذْهَبُوا بِنَا إِلَى سَلْمَانَ، وَإِذَا صَخْرَةٌ بَيْنَ يَدَيْهِ قَدْ ضَعُفَ عَنْهَا، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ لِأَصْحَابِهِ: دَعُونِي فَأَكُونَ أَوَّلَ مَنْ ضَرَبَهَا، فَقَالَ: بِسْمِ اللَّهِ، فَضَرَبَهَا فَوَقَعَتْ فِلْقَةُ ثُلُثِهَا، فَقَالَ: اللَّهُ أَكْبَرُ، قُصُورُ الرُّومِ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ، ثُمَّ ضَرَبَ أُخْرَى فَوَقَعَتْ فِلْقَةٌ، فَقَالَ: اللَّهُ أَكْبَرُ قُصُورُ فَارِسَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ»، فَقَالَ عِنْدَهَا الْمُنَافِقُونَ: نَحْنُ بِخَنْدَقٍ عَلَى أَنْفُسِنَا وَهُوَ يَعِدُنَا قُصُورَ فَارِسَ وَالرُّومِ. رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ،

Абу ал-Хасан Нур ад-Дин аль-Хайсаминин Мажмаъ аз-Заваидинде “807-хижрий – каза болгон): Андан кийин алар хандакка карай жөнөштү, ошондо Аллахтын Элчиси (ага Аллахтын салам-салаваттары болсун) мындай деди: “Бизди Салманга алып бар, анын алдында таш турган, ал аны көтөрө албай турган. Пайгамбарыбыз (Ага Аллахтын салам-салаваты болсун) сахабаларына: Мени жайыма койгула, мен аны биринчи урайын, – деди. Ал: Аллахтын аты менен, – деди да, аны бир чаап жиберди, ошондо анын үчтөн бир бөлүгү сынып түштү. Ал мындай деди: Аллооху акбар, римдиктердин сарайлары жана Каабанын Эгеси! Анан ал дагы бирин урганда, бир бөлүгү талкаланып түштү, ошондо ал: Аллооху акбар, Персиянын сарайлары Каьбанын эгэси! – деди. Ошондо эки жүздүүлөр: биз өзүбүздү коргоого аң казып жатканбызда “Ал бизге Персиянын жана Римдин сарайларын убада кылып жатат”, – дешти. Ат-Табарани риваят кылган. Анын риваятчылары – Абдулла бин Ахмад бин Ханбал жана Нуайм аль-Анбариден башкасы, экөө тең ишенимдүү. Эки жүздүүлөр эмне деп айтышса да, дал ушул нерсе ишке ашкандыгына тарых күбө.

Бул Чынчыл жана ишеничтүү адамдын сөзү : ﴿وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى﴾ Ал [өзүнүн] каалоосу менен сүйлөбөйт. Ал бир гана (Аллахтан) түшүрүлгөн вахий. Ошондуктан, Халифалык кайтып келет жана Аллах Таала Өзүнүн Элчисине (ага Аллахтын салам-салаваттары болсун) көргөзгөн жерлерге чейин Ислам жайылат.

﴿وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ * بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ﴾.

“Ал күнү момундар Аллахтын нусраты менен кубанышат. Ал каалаган адамына жеңиш берет. Ал – Кудуреттүү, Мээримдүү“.

1448-х, 21-жумаадил уула.

2026-ж, 2-ноябрь.