Тарик Рахмандын пайда болушу: Ийгиликсиз секулярдык режимдин саясий алаксытуусу

Басма сөз баянаты

Тарик Рахмандын пайда болушу: Ийгиликсиз секулярдык режимдин саясий алаксытуусу

Бангладеш шайлоолордун алдында өтө кооптуу баскычка кирип жаткан маалда, Бангладештин мурдагы премьер-министри Халеда Зиянын уулу жана Бангладеш Улуттук партиясынын (BNP) убактылуу төрагасы Тарик Рахмандын кайтып келери тууралуу жарыя бул фигуранын айланасында күтүлгөндөй эле катуу дүрбөлөң жаратты. Анын партиясы катуу жайылтып жаткан, аны улуттун бардык кыйынчылыктарынын жалгыз чечими катары көрсөтүүгө аракеттенген бул баяндын чыныгы маңызын көрүү зарыл. Чынында, бул бүгүнкү күч түзүмдөрүнүн жана режимдин негизги реалдуулуктарын олуттуу бурмалаган терең саясий иллюзия болуп саналат.

«Жалгыз куткаруучу» уламышынын кайталанган ийгиликсиздиги:

Дүйнөлүк тарых да, Бангладештин тарыхы да «куткаруучу лидер» жөнүндөгү уламыштын уланышы жөн гана элес экенин айкын көрсөтүп турат. Араб жазы мисалында лидерлер кулатылганы менен, Батыш колдогон күчтүү түзүмдөр өзгөрүүсүз калганын көрөбүз. Өз тарыхыбызда да, доктор Юнус жалгыз өзү алып келгендей көрүнгөн өзгөрүү чындыгында армиянын, жарандык коомдун жана чет элдик кызыкчылыктардын колдоосу менен ишке ашкан. Бул кандай гана лидер болбосун, бош мейкиндикте иш алып барбай турганын көрсөттү. Демек, Рахманды «куткаруучу» катары даңазалоо да кооптуу иллюзия. Анткени чыныгы өзгөрүү бир адамдан эмес, азыркы режимге жөлөк таяк болуп турган күч борборлорунун колдоосун утуп ала алган кеңири масштабдагы кыймылдан гана келип чыгат.

Башкаруучу режимдер, адамдар эмес. Рахмандын инсандыгына басым жасоо ал өкүлчүлүк кылган системадан атайылап көңүлдү буруу.

Индонезияда Сухарто же Филиппинде Маркос сыяктуу залимдердин кулашы баатырдык «алмаштыруу» гана болгон жок, ал системалык кысымдардын, ички ажырымдардын жана дүйнөлүк тартиптеги өзгөрүүлөрдүн натыйжасы болуп, алардын колдоосун артка тартууга алып келген. Жаңы колониялык каржы институттарынын (Дүйнөлүк банк жана Эл аралык валюта фонду) механизмдери жана дипломатия бир адамдан көрө алда канча күчтүү чечүүчү фактор болуп саналат. Белгилүү бир инсандын жарнамаланышы болсо Батыш колдогон саясий-экономикалык системанын өзгөрбөс табиятын жашыруунун тактикасы. Бийликке жетүү үчүн бул системага Бангладеш Элдик партиясын кошо алганда, ар бир негизги партия сөзсүз түрдө туш келе турган нерсе.

Дүйнөлүк күчтүн качып кутулгус «инженериясы» Бангладешке стратегиялык жана экономикалык маанилүүлүк берет. Улуттук деңгээлдеги мүмкүн болгон кандай гана саясий иш болбосун, ири дүйнөлүк державалар, айрыкча аймактык туруктуулукка, соодага жана стратегиялык таасирге бекем кызыкчылыктары бар АКШ жана Британия менен кандайдыр бир макулдашуусуз ишке ашпайт. Рахман же башка оппозициялык фигуралар бул реалдуулуктан четтеп көтөрүлө алат деген божомол акылсыздык. Эгерде мындай образ атайылап көтөрүлүп жатса, бул Бангладеш үчүн көзкарандысыз жана өзгөртүүчү күчтү эмес, тескерисинче, өз кызыкчылыктарына шайкеш келген тышкы тараптардын кызыкчылыгын көрсөтөт.

Элдин көңүлүн саясий банкроттуктан бурган «ыңгайлуу» алаксытуу жана кайтып келүү айланасындагы ызы-чуу негизинен бир эле максатка кызмат кылат: Бангладеш Элдик партиясынын өзүнүн терең алсыздыгын жаап-жашыруу. Ошол эле учурда, ал өтө маанилүү суроону көтөрөт, партиянын канааттандырарлык негизи кайда? Элдик уюшуусу кайда? Же болбосо, анын так жана реалдуу саясий альтернативасы кайсы? Анткени коом элита топторунун кезектешип алмашуусун, ошол эле системанын ичинде оюнчулардын ордун гана өзгөртүүнү көрүп келет. Алар «өзгөрүү» деп убада беришет, бирок баягы эле айла-амалдарды кайталап жатышат. «Баатырдын кайтып келиши» — бул сахнадагы айла, ал элдин энергиясын чыныгы өзгөрүүнү талап кылуудан буруп кетет.

Эй, калайык калк! Бангладешке чыныгы жана туруктуу өзгөрүү эч качан Лондондон келген учактын бортунда келбейт. Ал адамдарды даңазалоо менен да жасалбайт. Тескерисинче, Бангладеште учурдагы абалды бекемдеп турган, Батыш колдогон системанын тирөөчтөрүн ачыкка чыгарып, аларды түп-тамыры менен жулуп салуу аркылуу гана ишке ашат. Белгилүү бир инсанга жабышып алуу ушул чечүүчү учурда кооптуу алаксытууга алдануу дегенди билдирет.

Хизб ут-Тахрирдин берилген жетекчилиги бузук секулярдык капиталисттик режимдин жүзүн алмаштырууга эмес, системаны түп-тамырынан өзгөртүүгө аракет кылып келет. Пайгамбарлык минхажы негизиндеги рошид Халифалыкты түптөн чокуга чейин куруу жолундагы оор эмгек өзгөрүүгө алып баруучу жападан жалгыз чыныгы жол бойдон калууда. Ошондуктан, биз айрыкча чынчыл саясатчыларды жана жалпы элди Батыштын саясий оюнунун бир бөлүгү болуунун же жөн гана көрүүчүсү болуп калуунун ордуна, системаны өзгөртүү үчүн Хизб ут-Тахрирдин айланасына биригүүгө чакырабыз.

{إِنَّ ٱللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوۡمٍ حَتَّىٰ یُغَیِّرُوا۟ مَا بِأَنفُسِهِمۡۗ}

«Аныгында бир коом тээ өздөрүн өзгөртүшмөйүнчө Алла алардын акыбалын өзгөртпөйт». (Раъд: 11)

Хизб ут-Тахрирдин Бангладеш вилаятындагы маалымат бөлүмү

21.12.25