Путин Токаев режимини огоҳлантиряптими?
Путин Токаев режимини огоҳлантиряптими?
Қозоғистон Мажлисининг депутати Ермурат Бапи давлат сирларини билган собиқ юқори лавозимли амалдорларнинг чет элга чиқишини қонунан чеклашни таклиф қилди. Бу ҳақда Orda.kz агентлиги хабар берди.
Депутатнинг сўзларига кўра, собиқ президентлар, вазирлар ва бошқа собиқ юқори лавозимда ишлаган амалдорлар давлат сирларини билганлиги учун уларнинг чет элга чиқиши қонунан тақиқланиши зарур.
Бу ташаббуснинг илгари сурилишига Назарбоевнинг яқинда Кремлда Владимир Путин билан учрашуви сабаб бўлди. Назарбоев Россия президенти Владимир Путин билан 27 декабр куни учрашган эди.
Изоҳ:
2022 йилнинг бошида Марказий Осиёнинг асосий иқтисодини ташкил этган Қозоғистонда катта халқ норозилиги юзага келиб, давлат тўнтаришига уриниш бўлган эди. Натижада, Токаев собиқ президент Нурсултон Назарбоевдан Хавфсизлик Кенгаши раҳбарлигини ўз қўлига олганини эълон қилди.
Ўша пайтда расмий ҳокимият Токаевнинг қўлида бўлган бўлса-да, у Назарбоевнинг таъсири остида эди. Россия ҳам халқ норозилигининг кучайиб бораётганидан манфаатдор эди. Чунки Қозоғистоннинг сўнгги сиёсий қадамлари Россия манфаатларига зид эди. Масалан, мамлакатнинг лотин алифбосига ўтиши сақофий жиҳатдан уни Россиядан узоқлаштирувчи қадам бўлган эди. Марказий Осиё давлатлари интеграциясининг кучайиши эса, сиёсий жиҳатдан Россиядан узоқлашишга уриниш сифатида баҳоланди. Бундан ташқари, Қозоғистон Хитой билан иқтисодий ҳамкорликни кучайтира бошлаган эди. Бу эса, иқтисодий жиҳатдан мамлакатни Россиядан узоқлаштиришга уринишга айланди. Бундай ҳолатлар Россиянинг Қозоғистонни жазолашига сабаб бўлди. Россиянинг бу позицияси Қозоғистон ҳукумати тавба қилиб, Россиядан ёрдам сўрагунча давом этди. Шундан сўнг ҳукумат, Назарбоев бошчилигидаги эски сиёсий доирадан тозаланиб, Токаевнинг ҳокимияти мустаҳкамланди.
Ҳозирда Марказий Осиёнинг Америка билан тузган йирик шартномалари ва минтақанинг кўп векторли сиёсат юритишга уринишлари Путин режимини уларни огоҳлантиришга ундамоқда. Путин Токаевга эски элита билан таҳдид қилмоқчи. Ўз навбатида, Қирғизистон ҳукуматини ҳам Атамбаевнинг сўнгги ҳаракатлари билан огоҳлантирмоқчи бўляпти. Шу билан бирга, ҳар доимки мигрантларга босим ўтказиш ва чегара тўсиқлари орқали минтақа раҳбарларини бўйсундиришга ҳаракат қилмоқда.
Нурдин Асаналиев
