Яхудий түзүмүнөн адамдардын колдоосун үзүү сыймыгына ким ээ болот?

Яхудий түзүмүнөн адамдардын колдоосун үзүү сыймыгына ким ээ болот?

Набил Абдулкарим

Узакка созулган күрөштүн соңунда мусулмандардын зээнинде дагы эле Али Имран сүрөсүндөгү өзгөрүлбөс бир аят сакталууда. Ал аят Аллахтын үммөттөргө байланыштуу сүннөтүнө күбө болуп турат. Аллах Таала мындай деген:

{ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ…}

«Эгер алар Алланын жана адамдардын (мусулмандардын) коргоосунда ( жибинде) болушпаса, албетте аларга каерде болушпасын, кор-зарлык жазылып коюлду. Алар Алланын каар-азабы менен кетишти жана аларга бечаралык жазылып коюлду...»
(Али Имран: 112).

Бул аят жөн гана өтмүштөгү кабар эмес. Тескерисинче, ал ар-намыс менен кордуктун теңдемесин эки нерсеге байланыштырып берген ааламдык мыйзам: Аллах менен болгон келишим жана адамдар менен болгон келишим. Эгер бул эки жип тең үзүлсө, анда кордук кайрадан аларды бардык жерде каптайт.

«Адамдардын жиби» дегени – алардын мамлекеттер, үммөттөр, күчтөр жана саясий-аскерий альянстар менен болгон стратегиялык союздары, ошондой эле өздөрүндө жок болгон коопсуздук менен күчтү камсыздап турган тышкы колдоо.

Ал эми эмне үчүн алар ушундай кордукка татыктуу болушканы аяттын уландысында ачык баяндалат:

﴿ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ﴾

«Буга себеп алардын Алланын аяттарын тангандыктары жана пайгамбарларды жазыксыз өлтүргөндүктөрү. Буга себеп алардын кылган күнөөлөрү жана чектен чыгуулары».
(Али Имран: 112).

Эгер өткөн доорлорго кайрылсак, Дауд жана Сулайман пайгамбарлардын (عليهما السلام) доорунда яхудийлердин бирдиктүү мамлекети болгон. Сулайман пайгамбар (عليه السلام) дүйнөдөн өткөндөн кийин алардын падышалыгы бири-бири менен согушкан эки мамлекетке бөлүнүп, ички бузукулукка жана аскерий алсыздыкка туш болгон.

Бул бөлүнүүнүн себептеринин бири бийлик үчүн болгон күрөш жана Бани Исраилдин ичиндеги күчтүү уруучулук бөлүнүүлөр эле. Натыйжада падышалык экиге бөлүнүп, андан соң түндүк падышалык б.з.ч. 722-жылы ассириялыктардын колу менен кулап, түштүк падышалык болсо б.з.ч. 586-жылы вавилондуктардын колуна өткөн.

Бүгүнкү күнгө келсек, эгер «адамдардын жибин» колдоо, союздаштык жана коргоо маанисинде түшүнсөк, анда ал көбүнчө бир заматта үзүлүп калбайт. Тескерисинче, ал бир нече баскыч аркылуу болот. Алардын ичинде:

Биринчиден: Колдоо алып жаткан тараптын ички алсыздыгы

Ар кандай саясий бөлүнүү, ички жаңжал, башкаруудагы же экономикадагы коррупция, мыйзамдуулуктун же туруктуулуктун жоголушу – мунун баары ички алсыздык деп аталат. Муну бүгүнкү яхудий түзүмүнө колдонсок, төмөнкүлөрдү көрөбүз:

1. Курч саясий бөлүнүү

Айрыкча акыркы жылдары оңчулдар менен солчулдардын ортосунда бөлүнүү күчөдү. Ошондой эле мамлекеттин иденттүүлүгү боюнча – диний же жарандык – талаш күч алды. Муну менен катар өкмөттөрдү түзүүдөгү улам кайталанган кризистер орун алып, натыйжада саясий туруксуздук үзгүлтүксүз кайталанып, узак мөөнөттүү келишимге жетишүү кыйын болуп калды. Ошондуктан бүгүн Нетаньяху башында турган өкмөт өзүнүн оңчул өкмөтүн сактап калуу үчүн согуш абалынан чыкпоого аракет кылууда.

2. Мамлекет менен коомдун ортосундагы ишеним кризиси

Сот реформасына каршы кеңири нааразылык акциялары болуп өттү. Саясий элитага болгон ишеним төмөндөдү. Ошондой эле Жогорку соттун жана аткаруу бийлигинин ролу боюнча кеңири талаш-тартыштар жүрдү. Мындай бөлүнүү өтө кооптуу, анткени ал түзүмдүн ички мыйзамдуулугуна түздөн-түз таасир этет.

3. Коомдук бөлүнүү (диний жана секулярдык)

Яхудий коому бир түрдүү эмес. Анын ичинде секулярдык яхудийлер да, динчилдер (харедимдер) да бар. Ошондой эле ар түрдүү аслдан чыккан яхудий топтору (ашкеназдар, сефарддар, дөнмө яхудийлери ж.б.) жашайт.

Алардын ортосунда аскердик кызмат өтөө, билим берүү, ресурстарды бөлүштүрүү, мамлекеттин түзүлүшү жана башка көптөгөн маселелер боюнча пикир келишпестиктер орун алууда.

4. Мамлекеттин ичиндеги арабдар менен яхудийлердин ортосундагы чыңалуу

Яхудий түзүмүнүн ичинде араб жарандары да жашайт. Алар менен мамлекеттин ортосунда чоң экономикалык айырмачылыктар, саясий чыңалуулар, ошондой эле иденттүүлүк жана тең укуктуулук маселелери бар.

5. Үзгүлтүксүз коопсуздук басымы

Мамлекеттин көз карашы боюнча, негизги басым өз жеринин чыныгы ээлери экенин жана андан баш тартышса Аллах алдында жоопкер болорун унутпаган палестиналыктар менен болгон кагылышуудан келип чыгат. Мындан тышкары, коңшу айрым мамлекеттер менен болгон чыңалуу да бар жана ал дагы кеңейиши мүмкүн. Ошондой эле улам-улам кайталанган согуштар менен кагылышуулар ички саясий ресурстардын түгөнүшүнө алып келип, коопсуздук, экономика жана эркиндиктердин кайсынысына артыкчылык берүү керектиги боюнча ички бөлүнүүнү күчөтөт.

6. Демографиялык чакырык

Ар кандай диний топтордун калкынын өсүү темпи жогорулап жаткандыктан, бул мамлекеттин яхудийлик мүнөзү менен демократиялык мүнөзүнүн ортосундагы тең салмактуулуктун бузулушуна алып келиши мүмкүн.

7. Экономикалык жана технологиялык басымдар

Ар кандай ири саясий башаламандыктар экономикага жана инвестицияларга бат эле терс таасирин тийгизет. Ошондой эле аскерий чыгымдар өтө жогору. Саясий жана коопсуздук жагындагы туруксуздук технологиялык туруктуулукту да алсыратып, экспорттун азайышына себеп болот. Натыйжада жалпы экономика начарлайт.

Экинчиден: Колдоо көрсөтүп жаткан тараптын кызыкчылыктарынын өзгөрүшү

Союздар туруктуу болбойт. Ар бир мамлекет өзүнүн кызыкчылыгына кызмат кылган тарапты гана колдойт. Эгер кызыкчылык өзгөрсө, анда колдоо да акырындык менен азая баштайт.

Муну бүгүнкү яхудий түзүмүнө колдонсок, анын жашап турушун камсыздап турган эки негизги факторду көрөбүз: биринчиси – Батыштын, айрыкча Американын чексиз колдоосу; экинчиси – мусулмандардын олуттуу аракетинин жоктугу.

Алгач биринчи факторго, башкача айтканда, Батыштын жана Американын чексиз колдоосуна токтолобуз. Ал эми экинчи фактор тууралуу макаланын аягында сөз болот.

7-октябрдан бери Трамп менен Нетаньяхунун ортосундагы мамиленин мүнөзүндө өзгөрүүлөр байкалууда. Албетте, бул Американын баскынчыларга көрсөткөн колдоосун токтотпойт жана алардын ортосундагы стратегиялык мамилеге таасир этпейт. Бирок бул пикир келишпестиктердин тереңдешине белгилүү бир мүмкүнчүлүк түзүшү мүмкүн. Айрыкча популизмдин күчөшү жана Америка коомчулугунда Палестина маселесине болгон тилектештиктин өсүшү ушуга өбөлгө болууда. Коомдук басымдын күчөшү өкмөттөргө да таасир этүүдө, анткени алар элдик кыймылдардын саясий партиялардын жана өкмөттөрдүн келечегине тийгизе турган таасиринен кооптонушат.

Ашыкча оптимизмге алдырбастан айтканда, бүгүнкү кырдаал яхудий түзүмүнүн мурда саясий жана экономикалык колдоонун негизи болуп келген Батыштагы коомдук колдоону жоготуп бара жатканын көрсөтүүдө. Бул өзгөрүүгө эң негизги себептердин бири – палестин элинин бекем турушу. Бул таң каларлык туруктуулук баскынчылардын «бул жердин ээлери бизбиз» деген дооматын жокко чыгарууга салым кошту. Тескерисинче, Палестина элинин өлтүрүлүп, камалып, жер которууга мажбурланып, ачарчылыкка кабылып жатканына карабастан көрсөткөн бекемдиги алардын ушул мубарак жердин чыныгы ээлери экендигин далилдеген күбөлүк болуп калды. Анткени адам өзүнө таандык акыйкат үчүн гана мындай кылмыштарга ушундай кайраттуулук менен каршы тура алат.

Үчүнчүдөн: Ишенимдин кыйрашы же колдоонун өтө кымбатка түшүшү

Колдоонун чыгымы андан алынган пайдадан ашып кеткенде же колдоо көрсөткөн мамлекеттин өзүнүн ичинде басым жаратканда ушундай абал пайда болот. Бул жерде биз бир гана каржылык чыгымды эмес, аскерий, коопсуздук, саясий жана дипломатиялык чыгымдарды, ошондой эле ички чыгымдарды, башкача айтканда, коомдук пикирге жана коомдогу бөлүнүүгө байланыштуу чыгымдарды да айтып жатабыз.

Яхудий түзүмүнө көрсөтүлүп жаткан аскерий жардам узак мөөнөттүү келишимдин алкагында жыл сайын туруктуу түрдө берилет. Анын курамына «Темир күмбөз» сыяктуу коргонуу системаларын каржылоо, курал-жарак запастарын жана аскердик технологияларды колдоо кирет. Ошондой эле маалыматтарда көп жылдар аралыгында ондогон миллиард доллар бөлүнгөнү айтылып келет. Бул каражаттын чоң бөлүгү кайра эле америкалык курал-жарак компанияларына кайтып барат.

Мындан тышкары, бул түзүм менен болгон союз да чыгымы жогору болгон милдеттенмелерди жаратат. Мисалы, аймактагы ар кандай кризис учурунда логистикалык колдоо көрсөтүү, авианосецтерди же тоскоолдук күчтөрүн жөнөтүү сыяктуу милдеттер.

Бүгүнкү күндө, 7-октябрдан бери Жакынкы Чыгыштагы кризисти башкаруунун чыгымы өтө чоң болуп калды. Американын аскерий күчтөрүн жайгаштырууга кеткен чыгым өсүп, анын аскерий чыгымдары дагы көбөйүүдө. Ошондой эле саясий жана дипломатиялык чыгымдарды да унутпоо керек. Алар Америка Кошмо Штаттарынын тышкы саясаттагы ийкемдүүлүгүн азайтып, аны эл аралык форумдарда көп учурда яхудий түзүмүн коргогон позицияны ээлөөгө мажбур кылууда.

Эң маанилүү жагдай – Америка менен Европадагы ички чыгым.

Анткени Америка Кошмо Штаттарынын ичинде ачык бөлүнүү бар. Бир бөлүк яхудий түзүмүн колдоону улуттук коопсуздуктун бир бөлүгү деп эсептесе, экинчи бөлүк улам күчөп, мындай колдоо өтө кымбатка түшүп жатканын жана тең салмактуу эмес экенин айтууда. Бул көз караш айрыкча университеттерде, маалымат каражаттарында жана айрым саясий агымдарда, өзгөчө жаштардын арасында кеңири жайылууда.

Ал эми Европада яхудий түзүмүнүн саясатын сынга алган жана өз өкмөттөрүнөн бул колдоону расмий түрдө токтотууну талап кылган нааразылык акциялары ири шаарларда улам-улам өтүп келет.

Бул жерде ички басым тууралуу маанилүү бир жагдайга көңүл буруу керек. Бул басым колдоону толугу менен токтотууга эмес, аны кайра аныктоого багытталган. Башкача айтканда: кантип колдоо көрсөтүлүшү керек? Кандай көлөмдө? Кандай шарттар менен? Демек, Батыштагы талкуу «болобу же болбойбу?» деген суроонун айланасында эмес, тескерисинче, бул мамиленин формасы жана анын чектери кандай болушу керек деген маселеге байланыштуу.

Ошондой эле Батыштын бул жасалма түзүмдөн көрүп жаткан пайдасын да көз жаздымда калтырбоо керек. Алар үчүн бул түзүм келечекте Ислам мамлекети тикеден ишине тосук болгон аймактагы күчтүү союздаш болуп эсептелет. Ошондуктан бул түзүмдүн болушу, канчалык чоң чыгымдарды талап кылбасын, алар үчүн биринчи коопсуздук клапаны жана чалгындоо менен технологиялык артыкчылыгы бар алдыңкы аскерий өнөктөш болуп саналат.

Бул колдоо каржылык, аскерий жана саясий жактан ачык көрүнүп турат. Бирок ал бир тараптуу эмес, анткени эки тараптын тең өз ара кызыкчылыктары бар.

Бүгүнкү күндө эң чоң чыгым каржы чыгымы эмес, Батыш коомунун ичинде бул колдоонун мүнөзү боюнча жаралган бөлүнүү болуп эсептелет. Бул бөлүнүү саясаттын дароо өзгөрүшүн билдирбейт, бирок орто жана узак мөөнөттө улам күчөп турган басым фактору болуп саналат.

Макаланын аягына калтырган маселеге т.а. мусулмандардын аракетсиздигине кайрылсак.

Шайтаний яхудий түзүмү Палестинага орнотулгандан кийин, анын негизги максаты – Осмон Халифалык мамлекети мурас кылып калтырган Азиядагы мамлекеттер менен Африкадагы мамлекеттердин ортосуна бөгөт коюп, алардын кайрадан биригишине жол бербөө болгон. Бул максат үчүн алар мындан өткөн жийиркеничтүү жана ыплас түзүмдү таба алышкан жок.

Мусулмандардын биримдиги ыдырап, чачырап кеткенден кийин, алардын арасында жаңжалдарды, бөлүнүүнү жана согуштарды тутандыруу үчүн ар кандай кризистер жаралды. Натыйжада мусулмандардын ынтымагы бузулуп, алар материалисттик цивилизацияга баш ийип калышты. Душмандар биздин жерлерде каалагандай үстөмдүк кылып, акыры биз мекенибизден, байлыктарыбыздан жана улуулугубуздан ажырадык. Бүгүн болсо динибизге каршы келген адам чыгарган мыйзамдар менен башкарылып калдык.

Мурдагыдай дүйнөгө ырайым таратып, илим менен хидаятты жайылтып, мазлумду коргоп, алсыздарды колдогон үммөт болбой калдык. Тескерисинче, мусулмандар улуттук жана мекенчил мамлекеттерге бөлүнүп кетишти. Алардын ортосундагы байланыштар кызыкчылыкка гана негизделип калды. Динден болсо бизге аткарууга уруксат берилген ибадаттар гана калды.

Андан соң миссионердик чабуулдар, фикрий бузукулук жана динден алыстоо күчөдү. Натыйжада бүгүн бизди башкарып жаткан адамдар ушул яхудий түзүмүнүн чыныгы коргоочуларына айланышты. Алар бузукулукту, динге каршы көрүнүштөрдү жайылтууну токтотушкан жок. Ошондой эле динди бурмалап, султандардын жардамчылары болуп калган «шейхтерди» чыгарышты. Алар, Раббим ырайым кылгандардан башкасын, пенделерди Ааламдардын Раббисинен алыстатышты.

Мусулман өлкөлөрү эбегейсиз адамдык ресурстарга, стратегиялык географиялык жайгашууга жана чоң күч-кубатка ээ болгонуна карабастан, алардын эл аралык системадагы орду дээрлик байкалбайт жана өздөрүнүн чыныгы мүмкүнчүлүктөрүнө ылайык деңгээлди чагылдырбайт.

Бул карама-каршылык бүгүн эле пайда болгон жок. Тескерисинче, ал Халифалык кулатылгандан бери бүгүнкү күнгө чейин уланып келген Батыштын үзгүлтүксүз кийлигишүүлөрүнүн натыйжасы болуп эсептелет. Натыйжада бул зор күч өз ээлеринин көз алдында ишке ашырылбай турган абалга жеткирилди. Аймактык мамлекет түшүнүгү үстөмдүк кылып, коопсуздук, экономика жана саясаттын баары өз-өзүнчө, көз каранды түрдө башкарылып калды.

Мындан тышкары, тышкы кийлигишүүлөр кан төгүлгөн чек араларды чийип берди. Натыйжада жарандык согуштар, аймактык жаңжалдар жана өкүлдөр аркылуу жүргүзүлгөн согуштар пайда болду. Баарынан маанилүүсү болсо, аларга толугу менен көз каранды болгон өкмөттөр менен башкаруучуларды бийликке алып келишти.

Ошондуктан араб жана Ислам дүйнөсүнүн стратегиялык таасиринин алсыздыгы ресурстардын, мүмкүнчүлүктөрдүн же күч-кубаттын жетишсиздигинен эмес, чыккынчы башкаруучулардын үстөмдүгүнүн уланып жатышынан келип чыгууда. Эгер алар куласа, алардын көлөкөсү болгон ушул яхудий түзүмү да кулайт. Анткени ал бүгүн аймактагы мамлекеттердин алсыздыгы жана ушул башкаруучулардын чыккынчылыгы эсебинен өз аймагын кеңейтүүгө аракет кылып жатат.

Бүгүнкү суроо мындай: Адамдардын колдоосун үзүү сыймыгына ким ээ болот?

Чечим – мурда бизде дүйнөнүн түркүктөрүн титиреткен мамлекетибиз жана халифабыз болгон кездеги абалыбызга кайтууда. Ооба, чечим – биздин иззатыбыз болгон динибизге кайра кайтууда.

Мамлекет түзүлөр замат Бани исраилдин бардык таянычтары үзүлөт да, алар кайрадан кордукка жана зар болгон абалга кайтышат. Анткени Ислам мамлекетинин кубаттуу күч катары пайда болушу менен дүйнө мамлекеттери өз эсеп-кысаптарын өзгөртүшөт. Мындан тышкары, Ислам мамлекетинин пайда болушу чыккынчы башкаруучулардын тактарынын кулашын билдирет. Алардын жок болушу менен алардын көлөкөсү болгон яхудий түзүмү да жок болот. Анткени Ислам мамлекетинин эң алгачкы иштеринин бири – Байтул Макдисти азат кылуу, яхудий түзүмүн кууп чыгуу, аны жоопко тартуу жана анын пайдубалын кыйратуу болот. Бул тууралуу Аллах Таала мындай деген:

﴿فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا﴾

«Анан, качан кийинки (бузукулуктун) убакты – сааты келгенде, жүздөрүңөрдү кара кылуулары, абалкы ирээт киргендери сыяктуу Масжид (ал-Аксага басып) кирип, (аны тебелеп тепсөөлөрү) үчүн ошондой эле ээлеп алган (бардык) жерлерди ойрон кылуулары үчүн (дагы душмандарыңарды силердин үстүңөргө жиберебиз)»
(Исра: 7).

Чыныгы чечим – Ислам мабдасына кайтуу жана аны турмушка колдонуу, башкача айтканда, анын мамлекетин – халифа башчылык кылган рошид Халифалык мамлекетин тикелөө. Ал үммөттүн иштерин жүргүзүп, анын корголушун камсыздайт, анын артында туруп согуш жүргүзүлөт, үммөт түшүнүгүн кайра жандандырат, мусулмандардын канына, жерине жана байлыгына кол салган, аларды кордогон ар бир адамды кууп чыгып, жоопко тартат. Ошондой эле мусулмандардын биримдигин кайра баштапкы абалына келтирип, Аллахтын шариятын Ал буюргандай колдонуу аркылуу Роббаний цивилизацияга баш ийдирет.

Мунун баары дуба кылуу менен гана ишке ашпайт. Тескерисинче, Исламий жашоону кайра баштоо үчүн үзүрлүү, үзгүлтүксүз, так жана максаттуу аракет кылуу менен ишке ашат.

Аллахка мактоолор болсун, бүгүнкү күндө Хизб ут-Тахрир деген партия бар. Ал биринчи Ислам мамлекетин тикелөөдө биздин урматтуу Пайгамбарыбыз ﷺ кандай иш алып барган болсо, ошол жол менен иш алып барууда. Бул партия өзүнүн алгачкы кадамын баштоо үчүн Китеп жана Сүннөттөн алынган услубдун негизинде зарыл болгон бардык даярдыктарды көргөн. Ошондой эле ушул услуб менен жашап, бул долбоорду өмүрүндө табанний кылган адамдарды тарбиялаган. Натыйжада алар жогорку деңгээлдеги мамлекет ишмерлерине айланып, Исламды туура, ар тараптуу жана ачык түшүнүшкөн.

Эй Ислам эли, түпкү чечим Ислам мабдасын жашоонун бардык тармактарында амалий түрдө колдонгон Ислам мамлекетин тикелөөдө. Дал ошол мамлекет үммөттүн чачырандысын бириктирүүгө, анын айбатын кайра кайтарууга, мамлекетти өзүнүн чыныгы көлөмүнө жана дүйнөнү коопсуздук жээгине баштап баруудагы, Исламдын адилеттүүлүгүн орнотуудагы жана анын нурун жер жүзүнүн бардык булуң-бурчтарына жайылтуудагы чыныгы ролуна кайтарууга кудуреттүү. Ошондуктан дүйнөдөгү иззатка жана Аллахтын ыраазылыгына умтулгула. Бул жолдо эмгектенип жаткандарга тирек жана жардамчы болгула. Аллах бизге жеңишти жана пайгамбарлык минхажы негизиндеги рошид Халифалыктын кайра кайтып келишин насип кылганга чейин ушундай болгула. Анын нуру бүт дүйнөгө жайылат.

Тамим ад-Дарий (Аллах андан ыраазы болсун) риваят кылат. Ал мындай деген: Мен Расулуллахтын ﷺ мындай деп айтканын уктум:

«لَيَبْلُغَنَّ هَذَا الْأَمْرُ مَا بَلَغَ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ، وَلَا يَتْرُكُ اللهُ بَيْتَ مَدَرٍ وَلَا وَبَرٍ إِلَّا أَدْخَلَهُ اللهُ هَذَا الدِّينَ، بِعِزِّ عَزِيزٍ أَوْ بِذُلِّ ذَلِيلٍ، عِزًّا يُعِزُّ اللهُ بِهِ الْإِسْلَامَ، وَذُلًّا يُذِلُّ اللهُ بِهِ الْكُفْرَ».

«Бул иш (Ислам) түн менен күн жеткен бардык жерге сөзсүз жетет. Аллах ылайдан салынган, жүндөн жасалган бир дагы үйдү калтырбай, бул динди ага киргизет. Бул же кадыр-барктуу адамдын иззаты аркылуу, же кор болгон адамдын кордугу аркылуу болот. Бул Аллах Исламды азиз кыла турган иззат жана куфрду кор кыла турган кордук».

Аль вай журналынын 481-санынан