Улуу сахаба Зул-Бижадайн (разияллаху анху)
Улуу сахаба Зул-Бижадайн (разияллаху анху)
Райян Иса – Ирак
Аллахтын Элчиси ﷺ ал кабырга коюлгандан кийин мындай деп дуба кылган:
«اللهم إني أصبحت راضياً عنه فارضَ عنه»
«Оо, Аллах! Мен андан ыраазы болуп таң аттырдым, Сен да андан ыраазы бол».
Зул-Бижадайн – улуу сахаба Абдуллах ибн Абд Нахм ибн Афиф ибн Сухайм ибн Адий ибн Саалаба ибн Саад ибн Адий ибн Усман ибн Амр ал-Музаний (разияллаху анху). Ал Пайгамбарыбыз ﷺ менен бирге болуп, Суффа ээлеринен эле (мухажирлердин кедейлери болчу).
Ал Куранды көп тилават кылчу жана мечитте үнүн чыгарып окучу. Пайгамбарыбыз ﷺ ал жөнүндө:
«إنه أوَّاه»
«Ал өтө жалбаруучу адам», – деген.
Ал (разияллаху анху) Пайгамбарыбыз ﷺ менен бирге Табук согушуна чыккан. Аллахтан шахиддик сурап жүрүп, ошол согушта дүйнөдөн өткөн.
Анын Исламды кабыл алуудагы таасирдүү окуясы, Аллах жолунда дүйнөдөн толук баш тартуусу жана Пайгамбарыбыз ﷺ анын жаназасында көрсөткөн улуу мамилеси болгон. Анын аты Абдул-Узза эле. Аллахтын Элчиси ﷺ аны «Абдуллах» деп өзгөрткөн.
Абдуллах «Зул-Бижадайн» Музайна уруусунан болгон. Ал жетим болуп, агасынын колунда чоңойгон. Агасы ага мал-мүлк берип, жакшылык кылып жүргөн. Кийин агасына анын Мухаммаддын ﷺ динин кабыл алганы тууралуу кабар жетет. Ошондо агасы:
— Эгер ушундай кылып, Мухаммаддын ﷺ динин ээрчисең, мен сага берген нерселердин баарын тартып аламын, – дейт.
Ал болсо:
— Мен мусулманмын, – деп жооп берет.
Ошондо агасы ага берген нерселеринин баарын тартып алып, үстүндөгү кийимине чейин чечип алат. Ал энесине келет. Энеси өзүндөгү бир жоон бижадды (кездемени) экиге бөлүп, анын жарымын белин оронууга, жарымын үстүн жабынууга берет.
Таң атканда ал Аллахтын Элчиси ﷺ менен багымдат намазын окуйт. Намаздан кийин Аллахтын Элчиси ﷺ адаттагыдай эле адамдарды карап, ким келгенин байкап турганда аны көрүп:
— Сен кимсиң? – деп сурайт.
Ал:
— Мен Абдул-Уззамын, – дейт.
Ошондо Пайгамбарыбыз ﷺ:
«أَنتَ عَبْد اللَّهِ ذو البِجادين، فالزم بابي»
— Сен Абдуллах Зул-Бижадайнсың. Менин эшигимден ажырабай жүр, – дейт.
Ошентип ал Аллахтын Элчисинин ﷺ жанында болуп калат. Ал тасбихти, такбирди жана тахлилди көп айтчу. Ошондо Умар (разияллаху анху):
— Оо, Аллахтын Элчиси, бул рия кылып жаткан жокпу? – деп сурайт.
Пайгамбарыбыз ﷺ:
«دعه عنك، فإنه أحد الأواهين»
— Аны жайына кой. Ал чынында көп жалбаруучулардын бири, – деп жооп берет.
Ал Аллахтын Элчиси ﷺ менен бирге болуп, анын жанында жашады. Ал өтө жалбарып ибадат кылуучу, фазилеттүү адам эле жана Куранды көп окучу. Ал (разияллаху анху) Аллахтын Элчиси ﷺ тирүү кезинде эле дүйнөдөн кайткан.
Аъмаш Абу Ваилден, ал болсо Абдуллах ибн Масъуддан (разияллаху анху) риваят кылат. Ал мындай деген:
«Табук согушунда Аллахтын Элчисин ﷺ Абдуллах Зул-Бижадайндын кабырында тургандай көрүндү. Абу Бакр менен Умар (разияллаху анху) аны кабырга түшүрүп жатышкан эле. Аллахтын Элчиси ﷺ:
«أَدنِيا مني أخاكما»
— Бир тууганыңарды мага жакындаткыла, – деди.
Аны кыбыла тарабынан алып келип, лахадга (көрдүн оозу) таяп коюшту. Андан кийин Аллахтын Элчиси ﷺ сыртка чыкты, ал эми экөө ишти улантышты. Аны көмүп бүтүшкөндөн кийин Аллахтын Элчиси ﷺ кыбылага жүзүн буруп, колдорун көтөрүп:
«اللهم إني أمسيت عنه راضياً فارض عنه»
«Оо, Аллах! Мен андан ыраазы болуп кеч киргиздим, Сен да андан ыраазы бол», – деп дуба кылды.
Ошондо Ибн Масъуд (разияллаху анху) мындай деген:
(فوالله لوددت أني مكانه، ولقد أسلمت قبله بخمس عشرة سنة)
«Аллахка ант болсун, мен анын ордунда болгум келди. Мен Исламды андан он беш жыл мурун кабыл алган элем».
Башка бир риваятта мындай деп келген:
Абу Бакр (разияллаху анху):
ودِدت أني، واللهِ، صاحبُ القبر
«Аллахка ант болсун, ошол кабырдын ээси мен болгондо кана», – деген.
Мухаммад ибн Исхак анын Табук согушунда дүйнөдөн кайтканын айткан. Ошондой эле ал Мухаммад ибн Ибрахим ибн ал-Харистен, ал болсо Ибн Масъуддан (разияллаху анху) анын өлүмү тууралуу риваят кылган. Анда Пайгамбарыбыз ﷺ ага жогорудагыдай дуа кылгандыгы айтылат.
Абдуллах ибн Масъуд (разияллаху анху):
(ليتني كنت صاحب الحفرة)
«Ошол кабырдын ээси мен болгондо кана», – деген.
Бул риваятты үч имам келтирген.
Оо, Аллах! Ырайымың менен бизден ыраазы бол жана бизди алгачкылардын да, акыркылардын да мырзасы болгон Мухаммад ﷺ жана анын жүздөрү нурлуу, берекелүү сахабалары (разияллаху анхум ажмаиин) менен бирге кайра тирилткин.
