Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳунинг хутбаларидан
Усмон ибн аффон розияллоҳу анҳунинг хутбаларидан
Ибн Саъднинг чиқаришича, Усмон розияллоҳу анҳуга байъат берилгач, одамлар олдига чиқиб, хутба қилдилар. У киши Аллоҳга ҳамду сано айтиб, сўнг шундай дедилар: «Эй инсонлар, биринчи қадам ташлаш қийин, бугундан кейин ҳам кунлар бор. Агар тирик бўлсам, хутба сизларга ўз йўналиши бўйича бўлаверади. Биз хатиб бўлмасак ҳам, Аллоҳ бизга билдиргай».
Ибн Жарир Табарийнинг чиқаришича, аҳли шўро Усмон розияллоҳу анҳуга байъат беришгач, у киши жуда қайғули ҳолда Пайғамбар минбарларига чиқиб, хутба қилдилар. У киши Аллоҳга ҳамду сано, Пайғамбар га саловот айтиб, сўнг шундай дедилар: «Сизлар кўчиб кетиладиган, вақтинчалик жойда қолган умрларингизни ўтказмоқдасизлар. Ажалларингизга имконингиз борича яхши (ишлар) билан ошиқингиз, чунки ажал сизларга тонгдами, кечқурунми келур. Огоҳ бўлингки, бу дунё алдов-сохталиклар билан ўралган.
فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ
– „Бас, ҳаргиз сизларни ҳаёти дунё (ўзининг ўткинчи неъматлари билан) алдаб қўймасин ва ҳаргиз сизларни ғурур (яъни шайтон) Аллоҳ (ҳар қандай гуноҳни кечираверади, деган алдов) билан алдаб қўймасин!“ [31:33]
Ўтганлардан ибратланингиз, жиддий ҳаракат қилингиз. Ғофил бўлмангиз, негаки сизлар беэътибор ташлаб қўйилмайсизлар. Дунёни устун қўйиб обод қилган ва у билан узоқ вақт роҳат-фароғатда бўлган дунё ўғлонларию ака-укалари қайда қолди?! Дунё уларни тупуриб ташламадими?! Дунёни Аллоҳ улоқтирган жойга улоқтирингиз-да, охиратни излангиз. Зеро, Аллоҳ Таоло у ҳақида ҳам, яхши ишлар-амаллар ҳақида ҳам мисоллар келтирган:
وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيمًا تَذْرُوهُ الرِّيَاحُ وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِرًا الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ أَمَلًا
– „(Эй Муҳаммад, одамларга) ҳаёти дунё мисолини келтиринг. (У) худди бир сув кабидирки, Биз осмондан ёғдиргач (аввал – киши ҳаётининг баҳорида) у сабабли замин набототи (бир-бирига) аралашиб-чирмашиб кетур, сўнгра (ҳаёт кузи келгач) шамоллар учириб кетадиган хас-хашакка айланиб қолур. Аллоҳ ҳамма нарсага қодир бўлган зотдир. Мол-мулк, бола-чақа шу ҳаёти дунё зийнатидир. Парвардигорингиз наздида эса (абадий) қолгувчи яхши амаллар савоблироқ ва орзулироқ (орзу қилишга арзирлироқдир)“. [18:45-46]
Шундан сўнг одамлар у кишига байъат бера бошладилар.
Дейнаварий ва ибн Асокир Мужоҳиддан чиқаради, у айтди: Усмон Ибн Аффон хутба ўқиб, хутбаларида шундай деганлар: «Эй инсон фарзанди, шуни билгинки, сенга муваккал қилинган ўлим фариштаси – сен тирик экансан – ҳеч қачон сени қолдириб, бошқага ўтиб кетмайди. Худди бошқани қўйиб, сенга сени деб ўтиб келгани каби. Шундай экан, эҳтиётингни қил, тайёрлан, ғофил бўлма, чунки сен беэътибор ташлаб қўйилмайсан. Шуни ҳам билиб қўйгинки, эй инсон фарзанди, агар ўзинг учун беэътибор бўлсанг, тайёрланмасанг, сен учун бошқалар тайёрланмайди. Аллоҳга йўлиқиш эса аниқ-муқаррардир. Бас, ўзинг учун (оладиганингни) олиб ол. Уни бошқага топширма, вассалом».
Ибн Жарир Табарий «Тарих»ида Усмон розияллоҳу анҳу бир жамоа ичидаги сўнгги хутбаларида шундай деганлар: «Аллоҳ Азза ва Жалла сизларга дунёни – у билан охиратни исташ учун берган, унга берилиб кетишингиз учун бергани йўқ. Дунё фоний, охират абадийдир. Бас, ўткинчи нарса сизларни кеккайтириб, абадий нарсадан буриб қўймасин. Абадий нарсани ўткинчи нарсадан устун қўйингиз. Зеро, дунё узилиб қолур, сўнгра Аллоҳ ҳузурига борилур. Аллоҳ Азза ва Жалладан тақво қилиш – офатга қалқон, Унинг ҳузуридаги нарсаларга воситадир. Турли ҳолатга қараб ўзгариб туришдан Аллоҳдан қўрқингиз, жамоангиздан ажралмангиз, гуруҳларга бўлинмангиз».
وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا
– „Ҳамда Аллоҳнинг сизларга берган неъматини эсланг: бир-бирингизга душман бўлган пайтларингизда дилларингизни ошно қилиб қўйди-ю, сизлар Унинг неъмати сабаб биродарларга айландингиз“. [3:103]
