Капитализмда оила қуриш: Ёшлар муаммоси
Капитализмда оила қуриш: Ёшлар муаммоси
Иссиқкўлда бўлиб ўтган амалдорлар билан аҳоли ўртасидаги учрашувда қишлоқ турғунларидан бири президентга мурожаат қилиб, бугунги кунда ёшлар ўртасида зорвонлик кўпайиб бораётгани, айрим қизлар ўз фарзандларини ҳожатхоналарга ташлаб кетаётгани ёки дуч келган жойда ўлдириб, йўқ қилаётгани каби мудҳиш ҳолатлар авж олаётганини алам билан тилга олди. Унинг фикрича, агар илгаригидек қиз олиб қочиш (ала качуу) анъанаси давом этганда эди, бу каби фожиалар анча кам бўларди. Шу боис, у қиз олиб қочишни қайта қонунийлаштиришни таклиф қилиб, бу фикрни кўпчилик қўллаб-қувватлашига ишонишини билдирди.
Бугунги кунда ёшларнинг оила қуриш масаласи чиндан ҳам жиддий муаммога айланиб бормоқда. Тўй қилиш улкан молиявий харажатларни талаб қилаётгани ҳамда халқ орасида “дабдабали тўй бериш керак” деган фикрнинг ўрнашиб қолгани кўплаб ёшларнинг оила қуришига тўсиқ бўлмоқда. Бундан ташқари, никоҳ ёшини чеклаб қўйган қонунлар ҳам бу масалага ўзининг жиддий салбий таъсирини кўрсатяпти.
Оила қуришни қийинлаштираётган мана шундай тўсиқлар сабабли, ёшлар никоҳсиз турли бузуқликларга қўл уришмоқда. Оқибатда, юқорида тилга олинган хунук ҳолатлар тобора илдиз отиб, жамият демографиясига, одоб-ахлоққа ва келажагимизга рахна солмоқда. Масалан, биргина 2024 йилнинг ўзида 20 мингта аборт (бола олдириш) ҳолати расман қайд этилган. Рўйхатга олинмаганлари бундан бир неча баробар кўплиги ўз-ўзидан маълум!
Буларнинг барчаси капиталистик қарашлар ва қонунларнинг аччиқ мевасидир. Капитализм жамиятнинг, хусусан, ёшларнинг энг муҳим ҳаётий муаммоларини ҳал қилишдан ожиз эканини яққол намойиш этмоқда. У таклиф қилган ечимлар фақатгина ахлоқсизлик ва бузуқликка йўл очди. Шундай экан, бу масалага жиддий эътибор қаратилиб, қатъий чоралар кўрилмаса, жамият келажаги катта ҳалокатга юз тутиши муқаррар.
Маълумки, бу муаммонинг ягона ва тўғри ечими Исломдадир. Ислом аҳкомлари ушбу ижтимоий инқирозни тубдан ҳал қилиб қўйган. Бу ечимлар жамиятда бузуқликнинг олдини олиб, ҳаётни тўғри изга солишни кафолатлайди.
Никоҳ ва оила хусусидаги ҳадиси шарифлар:
Пайғамбаримиз ﷺ шундай марҳамат қилганлар:
النكاح سنّتي فمن رغب عن سنّتي فليس منّي
“Никоҳ менинг суннатимдир, ким менинг суннатимдан юз ўгирса, у мендан эмас”. (Бухорий, Муслим)
من ترك التزويج مخافة العيلة فليس منا
“Ким йўқчиликдан қўрқиб уйланмаса, у биздан эмас”. (Абу Мансур)
«إِذَا أَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يُزَوِّجَ ابْنَتَهُ فَلْيَسْتَأْذِنْهَا»
“Қайси бирингиз қизингизни узатмоқчи бўлсангиз, ундан розилик сўранг”. (Ат-Табараний)
Аниқроқ айтганда, икки ёш ўртасидаги муносабат фақатгина шаръий никоҳ асосида қурилиши лозим ҳамда бунда валий (қизнинг масъул вакили) ва қизнинг розилиги шартдир.
Шу билан бирга, ёшлар ҳам, уларнинг ота-оналари ҳам ва барча қариндош-уруғлари ҳам катта маблағ талаб қиладиган урф-одатларни никоҳнинг мажбурий шарти сифатида ушлаб олмасликлари керак. Ислом инсоннинг моддий имкониятига қараб тўй қилишни маъқуллайди. Бунинг учун эса бугунги кундагидек чет элга ишлашга кетиш, қарзга ботиш, ҳатто банкдан кредит олишнинг мутлақо ҳожати йўқ. Ислом никоҳ тўйи енгил ва камхаржат бўлишини, тўй дабдабаси оила қуришга тўсиқ бўлмаслигини буюради.
Пайғамбаримиз ﷺ айтадилар:
خَيْرُ النِّكَاحِ أَيْسَرُهُ
“Никоҳнинг энг яхшиси — энг енгил ва камхарж бўлганидир”. (Абу Довуд)
Шунингдек, Ислом дини эркакларни ўз аёлларига гўзал муносабатда бўлишга ундайди.
Пайғамбаримиз ﷺ яна шундай марҳамат қиладилар:
«أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِمْ»
“Мўминларнинг энг иймони мукаммали — хулқи энг гўзал бўлганидир. Сизларнинг энг яхшиларингиз эса ўз аёлларига энг яхши муносабатда бўлганларингиздир”. (Ат-Термизий)
Харун Абдулхак
